Phần lớn căn nhà nghỉ trên đồi quanh hồ Tà Đùng lấy nước từ giếng hay nguồn tự chảy, bơm lên bồn đặt cao rồi cho chảy xuống nhà; điện đi qua đường dây dài từ trục chính vào vườn. Vì vậy nước có lúc yếu hay cạn khi cả đoàn dùng cùng lúc, nước nóng có hạn, và điện có thể chập chờn khi giông. Khi trục trặc, người sửa là chủ nhà và thợ quen của họ; khách chỉ cần nhận ra sớm và báo rõ.
Khách ở căn house thường không thấy hệ thống điện nước nằm sau căn nhà: cái giếng ở góc vườn, cái máy bơm trong chòi nhỏ, cái bồn inox trên giàn sắt, hộp cầu dao ở chân tường. Hiểu sơ những thứ đó giúp anh chị dùng nước, dùng điện cho vừa, không hoảng khi vòi sen yếu đi, và báo chủ nhà những chi tiết họ cần để sửa nhanh.
Nước lên căn nhà trên đồi đi đường nào
Ở vùng nông thôn quanh hồ, không phải vườn nào cũng có nước máy. Nhiều căn nhà nghỉ dùng giếng khoan hay giếng đào trong vườn; có nơi dẫn nước từ nguồn suối, khe tự chảy. Nước được bơm lên một bồn chứa đặt cao, trên giàn sắt hay trên mỏm đất cao nhất của khuôn viên, rồi tự chảy xuống các căn nhà nhờ chênh lệch độ cao.
Cách này đơn giản và bền, nhưng có đặc điểm riêng. Căn nhà nằm thấp hơn bồn nhiều thì nước mạnh; căn nằm gần ngang bồn thì nước yếu, nhất là ở vòi sen trên cao. Khi nhiều căn cùng dùng nước, như buổi tối mọi đoàn cùng tắm, áp lực giảm rõ.
Bồn có dung tích giới hạn. Máy bơm thường được chủ nhà bật theo giờ hoặc có phao tự động. Nếu cả đoàn tắm liên tục, giặt đồ, rửa bát nhiều cùng lúc, bồn có thể cạn trước khi kịp bơm đầy. Vòi nước khi đó chảy yếu dần rồi tắt, hay phun phì phì vì có khí.
Nhiều chủ nhà dùng bồn chung cho vài căn, nên một đoàn dùng nước quá tay có thể làm căn bên cạnh mất nước. Đó là lý do khi nhận nhà, có chủ nhà dặn khéo về chuyện tắm lâu hay giặt nhiều. Lời dặn ấy không phải keo kiệt, mà là cách giữ cho tất cả các căn cùng có nước suốt buổi tối.
Mùa khô, nguồn nước ở một số vùng đồi có thể yếu đi, chủ nhà phải bơm lâu hơn. Đây là chuyện chung của vùng cao, không phải căn nhà nào làm ẩu. Dùng nước tiết kiệm vào mùa khô là cách khách góp phần nhỏ mà thiết thực.
Nước nóng: vì sao có hạn và dùng thế nào cho đủ
Nước nóng ở căn nhà nghỉ quanh hồ thường đến từ bình nóng lạnh điện treo trong phòng tắm, có nơi dùng máy nước nóng năng lượng mặt trời trên mái, có nơi dùng bình nóng trực tiếp. Mỗi loại có giới hạn riêng: bình chứa thì hết nước nóng sau vài lượt tắm, phải chờ đun lại; máy năng lượng mặt trời thì ngày mưa, ngày mây nước ấm ít hơn.
Đêm vùng cao lạnh, ai cũng muốn tắm nước nóng lâu. Với đoàn nhiều người dùng chung một phòng tắm, nên tắm nối nhau nhanh gọn, hoặc chia người tắm buổi chiều, người tắm buổi tối, để bình có thời gian đun lại. Hỏi chủ nhà bình mất bao lâu để nóng lại là câu hỏi rất thực tế.
Khi tắm, mở nước nóng trước rồi pha thêm nước lạnh, đừng mở hết cỡ cả hai. Nếu nước nóng không lên, kiểm xem công tắc bình nóng lạnh đã bật chưa; nhiều căn để công tắc riêng ngoài cửa phòng tắm. Đừng tự mở nắp hay chỉnh van bình.
Chuyện phòng tắm đặt trong nhà hay tách ra ngoài, đường thoát nước sàn tắm, nhà vệ sinh cho người lớn tuổi đã có ở danh mục phòng ngủ, gác lửng và phòng tắm của trang.
Thoát nước và bể chứa: những thứ không nên xả
Căn nhà nghỉ ở nông thôn thường không nối vào hệ thống thoát nước tập trung. Nước thải nhà vệ sinh đi vào bể chứa riêng, nước tắm giặt có khi đi ra rãnh hay hố thấm trong vườn. Hệ thống này làm việc tốt nếu không bị nhét những thứ không phân huỷ được.
Giấy ướt, băng vệ sinh, tã giấy, khăn giấy dày, tóc dài, dầu mỡ nấu ăn là những thứ gây tắc phổ biến nhất. Một lần tắc bồn cầu ở căn nhà trên đồi có thể mất cả buổi để thợ lên xử lý. Hầu hết các căn đặt thùng rác có nắp trong phòng tắm; dùng nó.
Mùa mưa, nước mưa ngấm nhiều khiến hố thấm đầy nhanh hơn, có nơi thoát nước sàn tắm chậm hơn. Đó không hẳn là hỏng; tắm xong đợi nước rút rồi mới cho người tiếp theo vào là đủ.
Nếu thấy mùi hôi bất thường bốc lên từ lỗ thoát sàn hay nước rút rất chậm, báo chủ nhà. Đừng đổ hoá chất thông tắc tự mua; có loại làm hỏng ống và hệ vi sinh của bể chứa.
Điện: đường dây dài, cầu dao và mùa giông
Điện lưới về tới các thôn trong xã, nhưng từ trục chính vào tới căn nhà trên đồi thường là một đoạn dây dài đi qua vườn. Đường dây dài và nhiều căn dùng chung khiến điện áp có lúc yếu, nhất là giờ cao điểm buổi tối khi ai cũng bật bình nóng lạnh, ấm đun, máy sấy.
Mỗi căn thường có hộp cầu dao riêng, gắn ở gần cửa hay trong phòng. Khi dùng nhiều thiết bị cùng lúc, cầu dao có thể nhảy để bảo vệ. Hỏi chủ nhà hộp cầu dao ở đâu ngay khi nhận nhà. Nếu cầu dao nhảy một lần sau khi bật nhiều thiết bị, tắt bớt rồi gạt lên lại; nếu nhảy lặp lại hay có mùi khét, đừng gạt nữa mà gọi chủ nhà.
Mùa giông chiều, điện ở vùng đồi có thể mất do sự cố đường dây. Một số nơi có máy phát hay nguồn điện dự phòng cho đèn, nhiều nơi không. Mất điện vài giờ không phải chuyện lạ; điều cần là có đèn pin và điện thoại đã sạc. Danh mục an toàn của trang có bài riêng về những đêm mất điện trên đồi.
Đừng tự đấu nối dây, tháo ổ cắm, hay nối thêm dây kéo ra hiên khi chưa hỏi chủ nhà. Điện trong nhà gỗ ẩm là chuyện không đùa.
Nếu cần cắm thiết bị ngoài hiên, như đèn trang trí cho một buổi tối, hỏi chủ nhà ổ cắm nào ở hiên có mái che và có thiết bị chống giật. Ổ cắm ngoài trời không có nắp che, gặp sương đêm hay mưa hắt, là chỗ dễ rò điện nhất trong cả khuôn viên.
Dấu hiệu trục trặc và việc khách làm được
Bảng dưới gom những trục trặc điện nước hay gặp nhất ở căn nhà nghỉ trên đồi, lý do thường gặp và phần việc của khách trước khi chủ nhà tới.
| Dấu hiệu | Thường do | Khách nên làm |
|---|---|---|
| Vòi yếu dần rồi tắt | Bồn trên cao cạn, máy bơm chưa chạy | Khoá vòi, báo chủ nhà bật bơm, chờ một lúc |
| Nước nóng không lên | Chưa bật công tắc bình, bình đang đun lại | Kiểm công tắc, chờ; vẫn lạnh thì báo |
| Nước rút chậm ở sàn tắm | Tóc, xà phòng tắc lưới; hố thấm đầy mùa mưa | Gỡ tóc ở lưới; vẫn chậm thì báo |
| Bồn cầu tắc | Giấy ướt, đồ không phân huỷ | Ngừng xả nước, báo chủ nhà, không đổ hoá chất |
| Cầu dao nhảy một lần | Dùng nhiều thiết bị cùng lúc | Tắt bớt rồi gạt lên lại |
| Cầu dao nhảy lại, có mùi khét | Chập, hở điện | Không gạt lên, rút phích, báo ngay |
| Mất điện cả khu | Sự cố đường dây khi giông | Dùng đèn pin, rút phích thiết bị, chờ chủ nhà báo tin |
Cột cuối cố ý ngắn: phần lớn việc sửa là của chủ nhà và thợ. Khách chỉ cần giữ an toàn và báo rõ.
Ai sửa, và báo thế nào cho nhanh
Chủ nhà nghỉ quanh hồ thường có thợ điện nước quen, người địa phương hay người ở xã bên, gọi là lên. Theo danh bạ doanh nghiệp của trang, trên địa bàn xã có đơn vị đăng ký ngành xây dựng công trình cấp thoát nước, nhưng việc sửa vặt trong căn nhà nghỉ phần lớn vẫn do thợ làm theo hộ, không đăng ký doanh nghiệp. Khách không cần và không nên tự gọi thợ ngoài.
Một tin nhắn báo hỏng tốt gồm: căn nào, hỏng gì, từ lúc nào, đã thử làm gì. Ví dụ: "Căn số hai, vòi sen yếu dần rồi tắt từ khoảng bảy giờ tối, vòi bồn rửa cũng yếu, cả đoàn vừa tắm liên tục." Câu đó cho chủ nhà biết ngay là bồn cạn chứ không phải ống vỡ.
Chụp ảnh hay quay một đoạn ngắn chỗ rò nước, hộp cầu dao, vết ẩm trên trần gửi kèm giúp thợ mang đúng đồ nghề lên. Ở vùng đồi, chuyến đi lên lần hai vì thiếu đồ có thể mất cả buổi.
Nếu sự cố xảy ra ban đêm và không ảnh hưởng an toàn, như nước nóng yếu hay một bóng đèn hỏng, có thể nhắn để sáng chủ nhà xử lý. Nếu có nguy cơ, như rò điện, nước tràn vào ổ cắm, mùi khét, hãy gọi ngay bất kể giờ nào.
Dùng điện nước cho vừa: vài thói quen của người ở
Không ai đi nghỉ để tính từng lít nước hay từng số điện. Nhưng ở căn nhà trên đồi, vài thói quen nhỏ giúp cả đoàn dùng đủ suốt kỳ nghỉ mà không phải gọi chủ nhà lúc nửa đêm. Khoá vòi khi đánh răng, xoa xà phòng. Không xả nước nóng chờ cho ấm quá lâu. Gom đồ giặt lại giặt một lần, hoặc hỏi chủ nhà dịch vụ giặt nếu có.
Về điện, đừng bật cùng lúc ấm đun, máy sấy tóc và quạt sưởi. Rút sạc khi pin đã đầy, tắt bình nóng lạnh khi cả đoàn ra ngoài cả ngày nếu chủ nhà dặn vậy, tắt đèn hiên khi đi ngủ nếu không cần. Đèn sáng suốt đêm ngoài hiên còn kéo côn trùng tới quanh cửa.
Khi ra khỏi nhà đi chơi cả ngày, đóng cửa sổ và cửa ra vào, nhất là vào mùa giông. Một cơn mưa chiều hắt vào ổ cắm gần cửa sổ để ngỏ là đủ để nhảy cầu dao cả căn, và khách về tới nhà trong bóng tối.
Trước khi trả nhà, khoá hết vòi, tắt bình nóng lạnh, tắt quạt, rút phích các thiết bị. Chủ nhà sẽ kiểm lại, nhưng một căn nhà được trả trong tình trạng gọn gàng là lời cảm ơn rõ ràng nhất.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nước ở căn nhà nghỉ trên đồi lúc mạnh lúc yếu?
Vì nước thường được bơm lên bồn đặt cao rồi tự chảy xuống. Căn nằm gần ngang bồn thì nước yếu, và khi nhiều người dùng cùng lúc hoặc bồn sắp cạn, áp lực giảm rõ.
Tắm nước nóng ở nhà nghỉ Tà Đùng có bị hết giữa chừng không?
Có thể, nếu dùng bình chứa và cả đoàn tắm liên tục, hoặc dùng máy năng lượng mặt trời vào ngày mưa. Nên tắm nối nhau nhanh gọn, chia giờ tắm và hỏi chủ nhà bình mất bao lâu để nóng lại.
Cầu dao trong căn nhà nghỉ bị nhảy thì có tự bật lại được không?
Nếu nhảy một lần sau khi bật nhiều thiết bị, tắt bớt rồi gạt lên lại được. Nếu nhảy lặp lại hoặc có mùi khét, không gạt nữa, rút phích và gọi chủ nhà ngay.
Có nên tự gọi thợ ngoài sửa điện nước ở căn nhà thuê không?
Không nên. Chủ nhà có thợ quen biết rõ hệ thống của căn nhà. Hãy báo chủ nhà kèm mô tả và ảnh; tự gọi thợ ngoài dễ sửa sai và rối chuyện trách nhiệm.
Vì sao không được xả giấy ướt vào bồn cầu ở nhà nghỉ nông thôn?
Vì căn nhà thường dùng bể chứa riêng, không có hệ thống thoát nước tập trung. Giấy ướt, tã, băng vệ sinh, dầu mỡ gây tắc, và sửa tắc ở căn nhà trên đồi có thể mất cả buổi.
Mất nước ban đêm ở căn nhà nghỉ thì nên làm gì?
Khoá các vòi để khi có nước lại không tràn, nhắn chủ nhà báo căn nào và từ lúc nào. Thường là bồn cạn, chủ nhà bật bơm một lúc là có lại. Nếu thấy nước rò chảy đâu đó thì gọi ngay.