Giường trên gác hợp nhất với trẻ lớn đã tự lên xuống cầu thang vững, cặp đôi trẻ thích góc ấm riêng dưới mái, và bạn bè dễ ngủ, ít dậy đêm. Không nên xếp lên gác người lớn tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người đau khớp, người hay dậy đêm hoặc uống rượu bia buổi tối. Loại nệm, độ cao gác và lan can quyết định thêm gác hợp cho mấy người.
Bài trước trong mục này đã nói về gác và cầu thang như một phần của căn nhà. Bài này đứng ở phía người ngủ: trong đoàn của anh chị, ai là người nên lên gác, ai nên ở dưới, và chỗ ngủ trên gác thường là loại giường gì, đủ cho mấy người. Mục tiêu là cả đoàn đều có một đêm ngủ yên, không ai phải lên xuống cầu thang trong lo lắng.
Trẻ lớn: những người thích gác nhất
Với trẻ khoảng tuổi tiểu học trở lên, đã tự đi lại vững, gác lửng gần như luôn là chỗ ngủ được tranh giành. Một góc riêng trên cao, trần nghiêng, ô cửa nhỏ, cảm giác như có "nhà" của riêng mình trong căn nhà lớn. Cho trẻ ngủ gác thường làm chuyến đi vui hơn với cả bố mẹ.
Điều kiện để trẻ ngủ gác là cầu thang có tay vịn hoặc bậc đủ rộng, gác có lan can chắc với khe hẹp, và nệm đặt cách xa mép gác. Trẻ nên được dặn không chạy nhảy trên gác, không leo qua lan can, không mang nước uống lên nệm. Trước khi ngủ, cho trẻ đi vệ sinh để hạn chế xuống cầu thang ban đêm.
Nếu trẻ còn hay dậy đêm, hay sợ bóng tối, nên có một người lớn ngủ cùng trên gác hoặc để đèn ngủ nhỏ. Trẻ quá nhỏ, chưa tự xuống thang vững, thì dù thích cũng nên ngủ dưới với bố mẹ, gác để ban ngày lên chơi có người lớn đi kèm.
Cặp đôi trẻ: góc ấm riêng dưới mái
Nhiều cặp đôi chọn căn house chính vì có gác: một khoảng nệm dưới mái nghiêng, ô kính nhìn ra trời, đêm nằm nghe gió hay mưa trên mái. Khi căn nhà chỉ có hai người, gác không còn là chỗ ngủ phụ mà là chỗ ngủ chính, và tầng dưới thành phòng khách rộng.
Với cặp đôi đi chung đoàn, gác lại ít riêng tư hơn phòng có cửa, vì mở ra phòng khách. Nếu cặp đôi muốn riêng, nên chọn căn có gác ngăn vách, có rèm kéo, hoặc nhường phòng có cửa cho họ. Chuyện này nên nói trước, đừng để đến nơi mới chia.
Cặp đôi ngủ gác nên để ý nhiệt: gác ấm về đêm nhưng có thể hầm buổi trưa. Nếu đi mùa nắng, hỏi gác có cửa sổ hay quạt không. Nếu đi mùa lạnh, gác lại là chỗ ấm nhất căn nhà, không cần quá nhiều chăn.
Với căn chỉ có hai người, cách dùng hai tầng khá tự do: ngủ trên gác, để phòng dưới làm chỗ thay đồ, để hành lý, ngồi đọc sách. Hoặc ngược lại, ngủ phòng dưới cho gần nhà vệ sinh, dùng gác làm góc ngồi uống trà buổi sáng. Không có cách đúng sai, chỉ cần thử cả hai trong đêm đầu rồi chọn.
Bạn bè: ai lên gác, ai ở dưới
Nhóm bạn đi chung thường chia gác theo hai tiêu chí: ai dễ ngủ và ai ít dậy đêm. Người ngủ say, ngủ ở đâu cũng được, không cần đi vệ sinh giữa đêm, là người lên gác hợp nhất. Người ngủ nông, hay dậy, hay ngáy to, nên ở dưới, phòng có cửa.
Nếu buổi tối cả nhóm có uống bia rượu, người uống nhiều không nên ngủ gác có cầu thang dốc. Đây không phải chuyện phán xét, mà là chuyện an toàn đơn giản: lên xuống thang leo lúc nửa đêm khi đang say là tình huống dễ trượt ngã nhất trong một căn nhà nghỉ.
Gác ngủ nhiều người chung nệm cần thống nhất giờ ngủ. Một người còn bật đèn điện thoại đọc tin, một người đã muốn ngủ, trên một tấm nệm chung là chuyện dễ khó chịu. Nói với nhau trước, hoặc mỗi người một nệm riêng nếu gác đủ chỗ.
Nhóm bạn có cả nam lẫn nữ mà chưa thân lắm thì gác chung một tấm nệm lớn không phải cách hay. Nên để các bạn nữ ở phòng có cửa, các bạn nam lên gác hoặc ngược lại, tuỳ căn. Chuyện này nghe nhỏ, nhưng là điều nhiều người ngại nói ra, người tổ chức chuyến đi nên tự sắp trước.
Các loại chỗ ngủ trên gác thường gặp
Chỗ ngủ trên gác có nhiều dạng, quyết định gác ngủ được mấy người và ngủ có thoải mái không. Bảng dưới gom những loại hay gặp ở nhà nghỉ quanh hồ.
| Loại | Ngủ được | Hay ở chỗ | Cần để ý |
|---|---|---|---|
| Nệm đôi trải sàn | Hai người | Gọn, ấm, dễ xếp | Sát sàn, cần lót dày nếu sàn ván mỏng |
| Hai nệm đơn trải sàn | Hai người, ngủ riêng | Bạn bè, anh chị em | Lối đi giữa hai nệm hẹp |
| Giường thấp khung gỗ | Một đến hai người | Thoáng mặt dưới nệm, ít ẩm | Cạnh giường gần mép gác |
| Nệm lớn trải kín gác | Ba bốn người, trẻ lớn | Nhiều chỗ ngủ | Ít riêng tư, chung một mặt nệm |
| Nệm gấp dự phòng | Thêm một người | Linh hoạt | Mỏng, cần chăn dày |
Hỏi chủ nhà trên gác là loại nào, nệm dày hay mỏng, có chăn gối riêng không. Nhiều căn ghi "gác ngủ bốn người" nhưng thực tế là một tấm nệm lớn hợp cho trẻ, người lớn bốn người nằm sẽ chật.
Những người không nên lên gác
Người lớn tuổi là nhóm đầu tiên không nên ngủ gác, nhất là với cầu thang dốc hay thang leo. Ban đêm, mắt kém, chân yếu, cần đi vệ sinh, lên xuống thang là rủi ro không đáng. Phòng tầng trệt gần phòng tắm luôn là chỗ của ông bà.
Trẻ nhỏ chưa tự xuống thang vững, phụ nữ mang thai, người đau khớp gối hay lưng, người vừa ốm dậy, người dùng thuốc gây buồn ngủ cũng nên ở dưới. Người hay dậy đêm vì bất cứ lý do gì, kể cả vì phải cho em bé bú hay vì thói quen, nên ở gần phòng tắm.
Không ai trong những nhóm này nên cảm thấy bị "loại". Nói với nhau rằng gác là chỗ cho người leo trèo khoẻ, phòng dưới là chỗ ưu tiên, thì việc chia chỗ nhẹ nhàng hơn. Nhiều gia đình còn biến chuyện này thành phần thưởng cho trẻ lớn: được lên gác ngủ cùng anh chị họ.
Có một trường hợp hay bị bỏ sót: người khoẻ nhưng sợ độ cao hoặc từng ngã cầu thang. Gác mở với lan can thưa có thể làm họ khó ngủ cả đêm dù không nói ra. Hỏi nhẹ một câu khi chia chỗ là đủ để biết.
Một đêm trên gác: những thứ nên chuẩn bị
Trước khi lên gác ngủ, nên mang theo một túi nhỏ gồm đồ ngủ, áo khoác mỏng, nước uống trong bình có nắp, kính, đèn nhỏ hoặc đèn đeo trán, điện thoại đã sạc. Như vậy sẽ không phải lên xuống nhiều lần trong đêm.
Đi vệ sinh trước khi lên. Để dép ở chân cầu thang để khi xuống đêm có ngay. Nếu gác tối, để một đèn ngủ nhỏ dưới nhà gần cầu thang, chiếu sáng bậc đầu tiên. Khi xuống, quay mặt vào thang nếu thang dốc, đi chậm, hai tay bám.
Sáng ra, gấp chăn gọn trên nệm, mang túi đồ xuống, kiểm lại không để quên đồ trên gác. Gác thường là chỗ khách hay quên sạc điện thoại, kính, áo khoác khi trả nhà, vì nó khuất tầm mắt khi đứng dưới nhà nhìn quanh.
Một chi tiết nhỏ nữa là chăn. Gác ấm hơn tầng dưới vào đầu đêm, nhưng gần sáng, khi hơi ấm trong nhà đã tản, mái là chỗ mất nhiệt nhanh. Người ngủ gác nên để sẵn một chăn mỏng gấp ở cuối nệm thay vì đắp chăn dày từ đầu, nóng thì bỏ ra, lạnh thì kéo lên, khỏi phải xuống nhà tìm thêm giữa đêm.
Bàn chuyện chia chỗ ngủ trước chuyến đi
Cách đơn giản nhất để không ai phật ý là chia chỗ ngủ trước, ngay khi đã chọn được căn. Người đặt phòng liệt kê các chỗ ngủ thật của căn nhà: phòng nào có cửa, gác mấy nệm, sofa có trải ra được không. Rồi liệt kê người trong đoàn kèm vài ghi chú: ai lớn tuổi, ai có con nhỏ, ai hay dậy đêm, ai ngủ say, ai ngáy. Hai danh sách đặt cạnh nhau là gần như tự ra cách xếp.
Gửi cách xếp ấy vào nhóm nhắn tin chung của đoàn trước ngày đi, để ai có điều gì chưa ổn thì nói sớm. Có người ngại nói ra chuyện mình hay dậy đêm hay đau gối; khi được hỏi riêng một câu nhẹ nhàng, họ thường sẵn lòng nói hơn là khi đứng giữa cả đoàn lúc nhận nhà.
Nên có sẵn một phương án dự phòng: nếu gác thấp hơn tưởng thì ai xuống sofa, nếu trẻ sợ ngủ gác thì ai lên thay. Phương án dự phòng không tốn gì, nhưng giúp buổi chiều nhận nhà diễn ra trong vài phút thay vì một cuộc bàn bạc dài khi mọi người đã mệt sau chặng đường.
Nếu không chắc gác ngủ được mấy người lớn, cứ hỏi chủ nhà trước khi chia. Họ biết khách trước đã xếp ra sao, chỗ nào hay bị kêu chật, nệm nào mỏng. Một câu hỏi lúc đặt tiết kiệm được một đêm khó ngủ.
Khi đoàn không có ai hợp ngủ gác
Có những đoàn không có ai hợp ngủ gác: hai cặp vợ chồng lớn tuổi, một gia đình có em bé và ông bà, một nhóm toàn người đau lưng. Khi ấy, căn có gác thực ra chỉ dùng được phần dưới. Số chỗ ngủ thật của căn nhà nhỏ hơn số ghi trong mô tả.
Gác vẫn có ích cho những đoàn ấy theo cách khác: làm chỗ để chăn gối, áo khoác, túi đồ chưa dùng tới, cho tầng dưới gọn hơn. Nhưng nếu chỉ có một người khoẻ trong đoàn lên xuống được, thì việc lấy đồ trên gác sẽ dồn hết cho người đó, nên chỉ để lên gác những thứ ít cần.
Với những đoàn như vậy, nên chọn căn có các phòng ngủ đều ở tầng trệt, hoặc nhà một tầng không gác, hoặc hai căn nhỏ một tầng cạnh nhau. Đừng chọn căn có gác chỉ vì nó trông đẹp trong ảnh rồi để cả đoàn ngủ chen ở dưới.
Khi đặt, nói rõ với chủ nhà trong đoàn không ai lên gác được, để họ gợi ý căn phù hợp. Chủ nhà nào cũng muốn khách ở thoải mái, và họ biết rõ căn nào đủ chỗ ngủ ở tầng trệt hơn bất kỳ ảnh nào.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì ngủ gác lửng được?
Không có tuổi cố định. Trẻ đã tự lên xuống cầu thang vững, hiểu dặn dò không chạy nhảy, không leo lan can, thì có thể ngủ gác nếu cầu thang có tay vịn và lan can chắc. Trẻ hay dậy đêm nên có người lớn ngủ cùng.
Gác ghi ngủ bốn người có thật sự đủ cho bốn người lớn không?
Nhiều khi là một tấm nệm lớn hợp cho trẻ hoặc người trẻ, bốn người lớn nằm sẽ chật. Hỏi chủ nhà gác có mấy nệm, kích thước thế nào, người lớn đứng thẳng được không trước khi xếp.
Người uống rượu bia buổi tối có nên ngủ gác không?
Không nên, nhất là gác có cầu thang dốc hay thang leo. Lên xuống thang lúc nửa đêm khi đang say là tình huống dễ trượt ngã nhất trong một căn nhà nghỉ. Nên để người ấy ngủ phòng dưới.
Cặp đôi đi chung đoàn có nên ngủ gác không?
Được nếu gác có vách ngăn hoặc rèm kéo, nếu không thì gác mở ra phòng khách sẽ ít riêng tư. Có thể nhường phòng có cửa cho cặp đôi và để bạn bè dễ ngủ lên gác. Nói rõ trước khi đến.
Ngủ gác cần mang gì lên?
Một túi nhỏ gồm đồ ngủ, áo khoác mỏng, nước có nắp, kính, đèn nhỏ, điện thoại đã sạc. Đi vệ sinh trước khi lên, để dép ở chân cầu thang và một đèn ngủ nhỏ dưới nhà chiếu bậc đầu.
Đoàn toàn người lớn tuổi có nên thuê căn có gác không?
Không nên nếu gác là chỗ ngủ cần dùng. Nên chọn căn có các phòng ngủ đều ở tầng trệt, nhà một tầng, hoặc hai căn nhỏ cạnh nhau. Nói rõ với chủ nhà để họ gợi ý căn phù hợp.