Một căn nhà nghỉ hợp cho gia đình hai, ba thế hệ ở Tà Đùng là căn có ít nhất một phòng ngủ ở tầng trệt, gần phòng tắm, dành cho ông bà; các phòng khác cho bố mẹ và các cháu, có thể ở trên gác hay ở đầu nhà bên kia; và một phòng chung đủ chỗ cho cả nhà ngồi cùng nhau. Nhà một tầng, ít bậc từ chỗ để xe lên, là lựa chọn dễ nhất. Điều khó không phải số người, mà là ba nhịp sống khác nhau trong một căn nhà.
Bài này nói về chuyện căn nhà nên được bố trí ra sao cho nhiều thế hệ. Chuyện chăm sóc ông bà trong chuyến đi, như ăn uống, thuốc men, nhịp nghỉ, đã có ở trang tadunghome và tadungtravel; ở đây chỉ nhìn vào phòng ốc, lối đi và chỗ ngồi, những thứ quyết định ông bà có thoải mái trong căn nhà hay không.
Ba nhịp sống trong một căn nhà
Ông bà thường ngủ sớm, dậy rất sớm, cần yên tĩnh buổi tối và cần đi vệ sinh đêm. Bố mẹ ở giữa: ngủ khi các con đã ngủ, dậy khi ông bà đã dậy. Các cháu, tuỳ tuổi, hoặc ngủ sớm như ông bà, hoặc thức khuya hơn cả bố mẹ. Ba nhịp này trong một căn nhà gỗ nhỏ trên đồi, vách mỏng, rất dễ đụng nhau.
Vì vậy, khi chọn căn cho nhiều thế hệ, câu hỏi đầu tiên không phải "có đủ giường không" mà là "có tách được các nhịp không". Phòng ông bà nên ở đầu nhà yên nhất, xa phòng chung. Phòng các cháu tuổi thiếu niên, hay thức khuya, nên ở gần phòng chung hoặc trên gác. Bố mẹ ở giữa, gần cả hai.
Buổi sáng, ông bà dậy sớm cần một chỗ ngồi uống trà mà không làm cả nhà thức. Hiên có mái che nhìn ra đồi là chỗ lý tưởng nếu có áo ấm, chăn mỏng. Nếu phòng chung tách khỏi các phòng ngủ bằng cửa, ông bà có thể ngồi trong đó bật đèn nhỏ, nghe tin tức khe khẽ. Căn nhà cho nhiều thế hệ cần ít nhất một chỗ như vậy.
Phòng của ông bà: những điều cần có
Ở tầng trệt, không qua cầu thang. Đây là điều kiện đầu tiên. Cầu thang gỗ dốc lên gác lửng của nhà nghỉ không phải chỗ cho người lớn tuổi leo lên xuống, nhất là ban đêm.
Gần phòng tắm. Người lớn tuổi thường dậy đêm. Quãng đường từ giường tới phòng tắm càng ngắn càng tốt, không phải đi qua hiên ngoài trời hay phòng chung tối.
Giường đủ cao, chắc chắn. Giường thấp sát sàn kiểu nệm trên bục đẹp nhưng người đau gối, đau lưng khó ngồi dậy. Hỏi chiều cao giường, có thể xin thêm gối để tựa.
Ấm và kín gió. Phòng ông bà nên tránh vách kính rộng hay cửa sổ có khe gió lùa. Hỏi có chăn dày, có thể xin thêm một chăn dự phòng cho ông bà.
Có đèn ngủ và công tắc gần giường. Nhà lạ, đêm tối đặc trên đồi. Một đèn ngủ nhỏ để suốt đêm và công tắc đèn trong tầm tay giúp ông bà đi lại an toàn.
Phòng tắm: vị trí quan trọng hơn số lượng
Với gia đình nhiều thế hệ, căn có hai phòng tắm là tốt, nhưng chỉ khi một trong hai phòng nằm gần phòng ông bà. Hai phòng tắm ở hai đầu nhà, phòng ông bà ở giữa, có khi lại xa hơn một phòng tắm duy nhất đặt ngay cạnh. Khi xem sơ đồ hay ảnh, nhìn xem phòng tắm nằm ở đâu so với phòng ngủ trệt.
Một số căn đặt phòng tắm ngay trong phòng ngủ chính, thường là phòng lớn nhất. Gia đình nhiều thế hệ nên nhường phòng này cho ông bà, dù bố mẹ hay đôi trẻ trong nhà có muốn phòng đẹp hơn.
Phòng tắm cho ông bà cần sàn không trơn, có tay vịn hay ít nhất chỗ để vịn, có chỗ ngồi khi tắm. Nhà nghỉ trên đồi nhiều nơi lát đá tự nhiên rất đẹp nhưng rất trơn khi ướt. Mang theo thảm chống trơn, ghế nhựa thấp là cách đơn giản. Bậc cửa phòng tắm, nếu có gờ cao để chặn nước, cũng là chỗ dễ vấp.
Nếu căn chỉ có một phòng tắm cho cả ba thế hệ, nên dành giờ cho ông bà trước: tắm sớm buổi chiều khi trời còn ấm, trước khi các cháu và bố mẹ đi chơi về. Ban đêm, cả nhà thống nhất giữ phòng tắm sạch, khô, đèn bật sẵn để ông bà dùng.
Bố trí nào hợp gia đình nhiều thế hệ
Ba dạng nhà dưới đây gặp quanh hồ; mỗi dạng có cách chia riêng cho ba thế hệ.
| Dạng nhà | Ông bà ở đâu | Bố mẹ, các cháu ở đâu | Điểm cần xem |
|---|---|---|---|
| Nhà một tầng nhiều phòng | Phòng đầu nhà yên nhất, gần phòng tắm | Các phòng còn lại | Vách giữa các phòng, lối ra hiên |
| Nhà có phòng trệt và gác lửng | Phòng trệt | Các cháu lớn trên gác, bố mẹ phòng trệt còn lại hoặc gác | Cầu thang dốc, gác có lan can không |
| Hai căn nhỏ cạnh nhau | Căn ít bậc, gần chỗ để xe | Căn còn lại | Lối đi giữa hai căn có đèn, bằng phẳng không |
Dạng hai căn nhỏ cạnh nhau đáng cân nhắc hơn nhiều gia đình nghĩ. Ông bà có một căn riêng, yên tĩnh, ngủ sớm không bị làm phiền; bố mẹ và các cháu ở căn bên cạnh, thoải mái thức khuya. Ban ngày cả nhà ngồi chung ở hiên một căn. Điều kiện là lối đi giữa hai căn phải bằng phẳng, có đèn, không phải leo bậc.
Chỗ ngồi chung: nơi ba thế hệ gặp nhau
Đi nghỉ cùng ông bà, khoảnh khắc đáng nhớ nhất thường không phải ở điểm tham quan mà ở bàn ăn, ở hiên nhà buổi chiều. Vì vậy phòng chung và hiên của căn nhà quan trọng không kém phòng ngủ. Cần một bàn đủ ghế cho cả nhà, ghế có tựa lưng cho ông bà, không chỉ những chiếc ghế đẩu gỗ đẹp mà ngồi lâu mỏi lưng.
Hiên rộng có mái che là nơi ông bà ngồi nhìn các cháu chơi trong vườn, nhìn sương trên hồ buổi sớm. Hỏi hiên có lan can không, sàn hiên có trơn khi mưa không, có bậc nào giữa trong nhà và hiên không. Một bậc thấp không đánh dấu ở cửa hiên là chỗ người lớn tuổi hay vấp.
Buổi tối lạnh, cả nhà dồn vào phòng chung. Phòng chung đủ ấm, có đèn đủ sáng để ông bà đọc báo, đánh cờ với cháu, là phòng giữ cả nhà lại với nhau. Căn nhà có phòng chung quá nhỏ hay quá lạnh thì mỗi người về phòng mình sớm, và chuyến đi nhiều thế hệ mất đi phần quý nhất.
Lối vào căn nhà: điều nhiều gia đình bỏ qua
Căn nhà trong ảnh có thể rất hợp: một tầng, phòng trệt, phòng tắm gần. Nhưng từ chỗ để xe lên căn nhà có thể là ba chục bậc đất trên sườn đồi. Với ông bà, quãng đó quan trọng không kém những gì trong nhà, vì phải đi ít nhất vài lần mỗi ngày.
Khi chọn căn cho gia đình có người lớn tuổi, hỏi rõ: xe đỗ cách cửa nhà bao xa, lối đi lát gì, có bậc thang không, có tay vịn không, ban đêm có đèn không. Xin chủ nhà ảnh hoặc đoạn phim ngắn quay lối đi từ chỗ đỗ xe tới cửa. Chuyện này có chuyên mục riêng trên trang, "Nhà trên đồi: lối vào, bậc thang, chỗ để xe".
Có những căn tuyệt đẹp nằm cao trên đồi chỉ hợp người trẻ khoẻ. Có những căn khiêm tốn hơn nằm sát đường thôn, xe đỗ trước cửa. Với ông bà, căn thứ hai thường đem lại kỳ nghỉ tốt hơn. Chọn căn cho người yếu nhất trong đoàn đi lại dễ, cả đoàn sẽ thoải mái hơn.
Các cháu nhỏ và ông bà dưới một mái nhà
Đi nghỉ ba thế hệ, ông bà thường muốn ở gần các cháu, các cháu thì thích chạy nhảy quanh ông bà. Căn nhà hợp là căn có chỗ cho cả hai: một khoảng sân hay hiên đủ phẳng để các cháu chơi, một chiếc ghế có tựa ngay cạnh để ông bà ngồi trông. Sân dốc, hiên có bậc thì cả hai bên đều phải dè chừng.
Ông bà cũng thường muốn giúp việc nhà: nhặt rau, trông cháu, gấp quần áo. Một chiếc bàn thấp, ghế ngồi êm ở phòng chung giúp ông bà làm những việc này mà không phải đứng lâu hay cúi người, và cảm thấy mình vẫn là một phần của kỳ nghỉ.
Một điều nhỏ mà quan trọng là đồ chơi và lối đi. Đồ chơi của các cháu để giữa lối từ phòng ông bà ra phòng tắm là chỗ ông bà dễ vấp ban đêm. Mỗi tối, bố mẹ dọn đồ chơi vào một giỏ, để lối đi trống. Đèn ngủ nhỏ ở hành lang giúp cả ông bà lẫn các cháu dậy đêm thấy đường.
Tiếng ồn cũng cần cân nhắc. Các cháu dậy sớm hay ồn vào buổi sáng, đúng lúc ông bà có khi vừa chợp mắt lại sau giấc ngủ đêm chập chờn ở nhà lạ. Phòng ông bà xa phòng các cháu, hoặc giao cho một người lớn dắt các cháu ra vườn sớm, giúp ông bà nghỉ thêm được một chút.
Khi nào căn nhà trên đồi không hợp với ông bà
Không phải căn nhà nghỉ đẹp nào quanh hồ cũng hợp cho người lớn tuổi. Căn nằm cao trên đồi, lối lên nhiều bậc đất, nhà có phòng ngủ duy nhất trên gác, phòng tắm đặt ngoài hiên: dù view có đẹp tới đâu, đó không phải căn cho ông bà.
Ông bà có vấn đề sức khoẻ cần theo dõi thường xuyên, gia đình cũng nên cân nhắc khoảng cách từ căn nhà tới khu trung tâm xã, nơi dễ tìm dịch vụ khi cần. Căn quá sâu trong vườn, đường vào hẹp, xe khó quay đầu, là bất lợi khi có việc gấp ban đêm. Chuyện chuẩn bị sức khoẻ trước chuyến đi tadungtravel đã có bài riêng; ở đây chỉ nói về vị trí căn nhà.
Nếu ông bà khoẻ, thích đi bộ nhẹ, căn có vài bậc thoai thoải, có tay vịn vẫn ổn. Điều quan trọng là cả nhà hỏi ông bà trước, đưa ảnh căn nhà, lối đi cho ông bà xem. Nhiều ông bà rất vui khi được hỏi ý, và cũng biết rõ sức mình hơn con cháu nghĩ.
Những câu nên hỏi chủ nhà khi đi ba thế hệ
Gửi chủ nhà những câu này cùng lúc hỏi về giường và phòng:
- Căn có phòng ngủ tầng trệt không; phòng đó cách phòng tắm bao xa.
- Giường phòng trệt cao hay thấp, rộng cỡ nào.
- Phòng tắm có sàn chống trơn, tay vịn, gờ cửa cao không.
- Từ chỗ đỗ xe vào cửa nhà có bậc không, bao nhiêu bậc, có tay vịn, có đèn không.
- Phòng chung có bàn đủ ghế có tựa cho cả nhà không.
- Khu có căn nhỏ ít bậc bên cạnh để thuê thêm cho ông bà không.
Chủ nhà đón nhiều gia đình nhiều thế hệ thường biết căn nào hợp và sẽ gợi ý. Đừng ngại hỏi kỹ; một căn chọn đúng cho ông bà là nền tảng của cả chuyến đi.
Câu trả lời nên được đọc cùng ông bà nếu được. Người lớn tuổi biết rõ mình đi được bao nhiêu bậc, chịu lạnh tới đâu, cần giường cao hay thấp. Cùng chọn căn từ đầu cũng giúp ông bà yên tâm và háo hức hơn với chuyến đi.
Câu hỏi thường gặp
Ông bà có nên ngủ trên gác lửng không?
Không nên. Cầu thang lên gác lửng của nhà nghỉ thường dốc, hẹp, có khi không tay vịn, đi lại ban đêm rất dễ ngã. Ông bà nên ngủ phòng tầng trệt, gần phòng tắm, có đèn ngủ và công tắc trong tầm tay.
Gia đình ba thế hệ nên thuê một căn lớn hay hai căn nhỏ?
Nếu có hai căn nhỏ cạnh nhau với lối đi bằng phẳng, có đèn, ông bà một căn yên tĩnh, bố mẹ và các cháu một căn, cả nhà thường thoải mái hơn. Một căn lớn hợp khi phòng ông bà tách xa phòng chung.
Phòng tắm cho người lớn tuổi ở nhà nghỉ cần những gì?
Gần phòng ngủ, sàn không trơn, có tay vịn hoặc chỗ vịn, có ghế ngồi khi tắm, đèn sáng và gờ cửa thấp. Nếu thiếu, mang theo thảm chống trơn và ghế nhựa thấp, bật đèn phòng tắm suốt đêm.
Làm sao để ông bà dậy sớm không làm cả nhà thức?
Chọn căn có phòng chung tách khỏi phòng ngủ bằng cửa, hoặc có hiên mái che. Ông bà ngồi đó uống trà, nghe tin tức nhỏ. Để sẵn ấm nước, áo ấm, chăn mỏng ở chỗ đó từ tối hôm trước.
Nhà nghỉ một tầng có dễ tìm ở Tà Đùng không?
Có những căn một tầng, nhưng nhiều căn nằm trên sườn đồi phải đi bậc mới tới. Khi tìm, ưu tiên hỏi lối vào từ chỗ đỗ xe trước, rồi mới tới bố trí trong nhà. Một căn một tầng mà phải leo nhiều bậc vẫn khó cho ông bà.
Ông bà đi cùng thì nên xếp các cháu ngủ ở đâu?
Các cháu nhỏ ngủ cùng bố mẹ, các cháu lớn ngủ phòng gần phòng chung hoặc trên gác, xa phòng ông bà. Như vậy các cháu thức khuya hơn không làm phiền ông bà, mà ông bà dậy sớm cũng không đánh thức các cháu.