Người chăm căn nhà nghỉ ở Tà Đùng: ai giữ nhà, dọn nhà và khách nên nhờ việc gì

Phần lớn căn house quanh hồ Tà Đùng có một người chăm nhà: chính chủ nhà, người trong gia đình, hoặc một người địa phương được thuê để dọn dẹp, thay chăn gối, kiểm điện nước, đón khách và chỉ đường. Khách nên nhờ họ những việc thuộc về căn nhà và việc đi lại, hỏi han; không nên coi họ như nhân viên khách sạn trực suốt ngày đêm, và nên tôn trọng giờ giấc, nếp sống của người làm vườn.

Nghề chăm nhà nghỉ là một nghề còn mới ở vùng hồ. Nhiều người làm nghề này vẫn có vườn cà phê, vẫn làm nông song song. Hiểu họ làm gì và làm trong điều kiện nào giúp khách nhờ việc đúng lúc, đúng cách, và có một kỳ nghỉ êm hơn. Bài không nêu tên người hay cơ sở nào, không bàn chuyện tiền công.

Một nghề mới mọc lên từ vườn cà phê

Trước khi có khách du lịch, người dân quanh hồ chủ yếu sống bằng vườn: cà phê, hồ tiêu, cây ăn trái, có nơi nuôi cá. Khi nhà nghỉ mọc lên, cần người dọn dẹp, giặt giũ, giữ vườn, đón khách. Những việc đó tự nhiên rơi vào tay người trong thôn, trong bon: con cháu của chủ đất, hàng xóm có thời gian rảnh, người trẻ không muốn đi làm xa.

Vì vậy người chăm nhà ở đây thường làm hai nghề cùng lúc. Sáng sớm ra vườn tưới cây, trưa lên dọn căn nhà khách vừa trả, chiều đón đoàn mới, tối về lo việc nhà. Mùa thu hoạch cà phê, thời gian dành cho căn nhà nghỉ có khi phải co lại.

Người chăm nhà là người địa phương nên hiểu đất, hiểu trời hơn ai hết. Họ biết lúc nào sắp mưa, đường nào trơn, chỗ nào có rắn rết, nước giếng đang yếu hay mạnh. Những điều đó không có trong bất kỳ tấm ảnh hay bài giới thiệu nào, và chỉ hỏi người chăm nhà mới biết.

Cũng có những người từ nơi khác đến, ở lại làm việc theo mùa du lịch, rồi gắn bó với vùng hồ. Họ mang theo kinh nghiệm từ các vùng du lịch khác, học thêm từ người địa phương về đất và trời ở đây. Một khuôn viên có cả người tại chỗ lẫn người từ xa tới thường bổ sung cho nhau khá tốt: người này biết khách muốn gì, người kia biết căn nhà và khu vườn cần gì.

Ở các cơ sở lớn hơn, có thể có vài người chia nhau việc: người lo buồng, người lo vườn, người lo bếp chung. Ở căn nhà nhỏ của một gia đình, một người làm tất cả.

Người chăm nhà làm những việc gì

Việc chính là giữ căn nhà sạch và sẵn sàng: quét lau, thay chăn ga gối, giặt và phơi đồ vải, đổ rác, bổ sung giấy, xà phòng, nước uống. Vào mùa mưa, việc phơi đồ vải, giữ nệm khô là việc tốn công nhất, vì nắng ít mà đồ thì nhiều.

Việc thứ hai là kỹ thuật vặt: bật máy bơm nước, kiểm bình nóng lạnh, thay bóng đèn, đổi bình ga, gạt lại cầu dao, gọi thợ khi có hỏng lớn. Người chăm nhà lâu năm biết từng góc của căn nhà, biết ổ cắm nào hay lỏng, cửa sổ nào hay kẹt.

Việc thứ ba là đón khách và hướng dẫn: chỉ chỗ đỗ xe, dẫn lên căn nhà, chỉ cầu dao, bình chữa cháy, cách dùng bình nóng lạnh, dặn những chỗ cần cẩn thận. Đây là lúc khách nên hỏi kỹ nhất, vì sau đó người chăm nhà có thể về vườn.

Việc thứ tư là giữ vườn và lối đi: phát cỏ, quét lá, dọn bùn đất trên bậc thang sau mưa, sửa đèn lối đi. Lối vào sạch, bậc thang không rêu là công của họ, và là thứ giữ an toàn cho khách nhiều hơn ta nghĩ.

Nên nhờ, cân nhắc, và không nên nhờ

Bảng dưới gom những việc khách hay cần, chia theo mức phù hợp để nhờ người chăm nhà. Mỗi nơi một khác, nên hỏi lại khi nhận nhà.

Nguyên tắc chung: việc thuộc về căn nhà thì nhờ ngay; việc thuộc về chuyến đi của đoàn thì hỏi trước; việc thuộc về chăm sóc người thì đoàn tự lo.

Giờ giấc và nếp sống: tôn trọng người làm vườn

Người chăm nhà ở vùng hồ thường dậy rất sớm và nghỉ sớm. Nhắn tin lúc tám giờ sáng với họ đã là muộn; gọi lúc mười giờ đêm thì có khi họ đã ngủ. Nhờ việc vào ban ngày, báo trước những gì cần cho buổi tối, là cách tôn trọng nếp sống ấy.

Khi họ lên dọn căn nhà hay sửa đồ trong lúc khách đang ở, nên dành chỗ cho họ làm, cất đồ cá nhân gọn lại. Không nên để tiền, đồ quý bừa bãi trên bàn; không phải vì nghi ngờ, mà vì để mọi người đều yên tâm.

Một phần người chăm nhà là đồng bào dân tộc tại chỗ, nói tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai. Nói chậm, rõ, câu ngắn; nếu chưa hiểu nhau thì chỉ tay, gửi ảnh. Đừng đùa cợt về giọng nói, tên gọi hay cách ăn mặc. Đó là điều nhỏ nhưng người ta nhớ rất lâu.

Vào mùa thu hoạch cà phê, nhiều người chăm nhà phải chia thời gian cho vườn. Phản hồi có thể chậm hơn, dọn dẹp có thể muộn hơn một chút. Hiểu điều đó, khách đỡ sốt ruột và chủ nhà đỡ khó xử.

Những gì nên hỏi người chăm nhà ngay khi nhận nhà

Lúc nhận nhà là lúc người chăm nhà ở bên cạnh lâu nhất. Tận dụng mấy phút đó để hỏi những điều sẽ cần tới: hộp cầu dao ở đâu, bật bình nóng lạnh thế nào, bình chữa cháy để chỗ nào, lối nào ra khỏi nhà nhanh nhất khi có chuyện, bình nước uống thay ở đâu.

Hỏi luôn những điều về khuôn viên: chỗ nào trơn khi mưa, bậc thang nào đèn hay tắt, có chó trong vườn không, có tổ ong hay chỗ hay có rắn không, giờ nào máy bơm chạy. Những câu này nghe vụn vặt nhưng thiếu một câu là có thể có một buổi tối phiền.

Cuối cùng, hỏi cách liên lạc: nhắn tin hay gọi, ai là người nghe máy ban đêm, họ ở cách căn nhà bao xa. Lưu số đó vào máy của ít nhất hai người trong đoàn.

Các danh mục về an toàn trong căn nhà, điện nước và lối vào trên trang đi sâu hơn vào từng chuyện. Ở đây chỉ khuyên: người chăm nhà là nguồn thông tin tốt nhất về căn nhà mình ở, và họ thường sẵn lòng nói nếu được hỏi.

Khi có chuyện không vừa ý: nói với ai, nói thế nào

Không kỳ nghỉ nào hoàn hảo. Căn nhà có thể chưa dọn kỹ góc nào đó, chăn có thể còn ẩm, nước nóng có thể yếu. Khi gặp chuyện không vừa ý, nói ngay với người chăm nhà, bình tĩnh và cụ thể: chỗ nào, chuyện gì, mong được giúp gì. Phần lớn chuyện nhỏ được giải quyết trong vài chục phút.

Nếu người chăm nhà không phải chủ nhà, và chuyện vượt quá phần việc của họ, như muốn đổi căn hay bàn lại thoả thuận, hãy nói với chủ nhà. Người chăm nhà thường không có quyền quyết những chuyện đó, và trút bực bội lên họ không giải quyết được gì.

Tránh nói chuyện khó trước mặt cả đoàn hay trước mặt khách khác. Một cuộc nói chuyện riêng, giọng bình thường, thường đi xa hơn một lời phàn nàn to tiếng. Người làm nghề ở thôn nhỏ rất ngại bị mất mặt trước người khác.

Chuyện quyền của khách, xử lý sự cố lớn và thoả thuận lại khi căn nhà không như mô tả đã có ở các trang anh em về homestay và đặt phòng quanh hồ. Bài này chỉ nhắc: với người chăm nhà, sự rõ ràng và tôn trọng thường đổi lại được sự tận tình.

Lời cảm ơn và một phản hồi cụ thể

Nghề chăm nhà nghỉ ít khi được ai nhìn thấy. Khách thấy căn nhà sạch, chăn thơm, hiên đã lau, nhưng ít khi thấy người làm ra những điều đó. Một lời cảm ơn trực tiếp khi trả nhà có ý nghĩa với họ hơn nhiều người nghĩ.

Một phản hồi cụ thể cũng có ích: căn nhà sạch, nhưng cửa sổ trên gác hơi kẹt; nước nóng tốt, nhưng đèn bậc thang thứ ba không sáng. Những chi tiết đó giúp người chăm nhà và chủ nhà sửa đúng chỗ, và khách sau được ở một căn nhà tốt hơn.

Nếu muốn viết nhận xét trên mạng, nhắc tới người chăm nhà một cách tôn trọng, không nêu tên đầy đủ hay đăng ảnh mặt họ nếu chưa hỏi ý. Người làm nghề ở thôn nhỏ, chuyện gì trên mạng cũng tới tai cả thôn.

Trả lại căn nhà gọn gàng là lời cảm ơn dễ nhất: gom rác vào túi, để chăn gối một chỗ, khoá vòi nước, tắt điện. Người chăm nhà sẽ nhận ra ngay.

Người địa phương và tương lai của nghề nhà nghỉ quanh hồ

Du lịch quanh hồ còn trẻ. Nhiều người địa phương mới bước vào nghề chăm nhà, nấu ăn cho khách, chở khách đi chơi trong vài năm gần đây. Một số học nghề qua chính việc làm; một số đi học thêm ở các lớp ngắn ngày. Nghề đang hình thành, và khách cũng là một phần trong việc hình thành ấy.

Khi khách cư xử đúng mực, trả lời cụ thể, tôn trọng nếp sống địa phương, nghề chăm nhà trở thành một nghề đáng làm, giữ người trẻ ở lại quê thay vì đi xa. Khi khách đòi hỏi như ở khách sạn lớn với một căn nhà nhỏ, người làm nghề nản và bỏ.

Trang này không đưa ra con số về số người làm nghề hay thu nhập, vì không có số liệu kiểm được. Điều nói chắc được là sau mỗi căn house đẹp trong ảnh có một hay vài con người cụ thể đang giữ cho nó đẹp.

Lần tới, khi ngồi hiên một căn nhà nghỉ quanh hồ nhìn sương tan, anh chị có thể nhớ tới người đã lau cái hiên ấy từ sáng sớm.

Câu hỏi thường gặp

Ai là người chăm căn nhà nghỉ quanh hồ Tà Đùng?

Thường là chính chủ nhà, người trong gia đình, hoặc người địa phương được thuê. Nhiều người vẫn làm vườn cà phê song song. Ở cơ sở lớn có thể có vài người chia việc buồng, vườn, bếp chung.

Có thể nhờ người chăm nhà những việc gì?

Nên nhờ ngay khi điện, nước, ga trục trặc, cần thêm chăn gối, hỏi đường hay gọi xe. Dọn dẹp giữa kỳ hay mua giúp đồ thì hỏi trước. Trông trẻ, trông người ốm không phải việc của họ.

Gọi người chăm nhà ban đêm có được không?

Chỉ nên gọi khi có nguy cơ an toàn như rò điện, mùi ga, có người cần đi khám. Việc không gấp thì để sáng, vì người chăm nhà thường dậy rất sớm làm vườn và nghỉ sớm.

Vì sao mùa cà phê dịch vụ ở nhà nghỉ có khi chậm hơn?

Vì nhiều người chăm nhà cũng có vườn cà phê và phải chia thời gian cho thu hoạch. Phản hồi, dọn dẹp có thể muộn hơn một chút; báo trước nhu cầu sẽ giúp họ sắp xếp.

Nên hỏi người chăm nhà gì khi mới nhận căn nhà?

Hỏi cầu dao, bình nóng lạnh, bình chữa cháy, lối ra nhanh nhất, chỗ trơn khi mưa, đèn lối đi, giờ máy bơm chạy, và cách liên lạc ban đêm. Lưu số liên lạc vào máy ít nhất hai người trong đoàn.

Nói chuyện với người chăm nhà là đồng bào dân tộc cần lưu ý gì?

Nói chậm, rõ, câu ngắn; chưa hiểu nhau thì chỉ tay hay gửi ảnh. Không đùa cợt về giọng nói, tên gọi, trang phục. Muốn đăng ảnh hay nhắc tên họ trên mạng thì hỏi ý trước.