Phần lớn nhà nghỉ kiểu "house" quanh hồ Tà Đùng nằm trên sườn đồi, nên giữa chỗ để xe và cửa nhà thường có một đoạn lối mòn đất đỏ, bậc thang gỗ, đá hay bê tông, có khi khá dốc. Đoạn lối này quyết định nhiều thứ: mang hành lý có mệt không, mưa xuống có trơn không, ông bà và trẻ nhỏ đi lại được không, ban đêm có đèn không. Trước khi chọn căn, anh chị nên hỏi rõ lối vào như hỏi về phòng ngủ.
Xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng (trước 1/7/2025 là xã Đắk Som và Đắk R'Măng thuộc huyện Đắk Glong, Đắk Nông) là vùng đồi bao quanh lòng hồ thuỷ điện. Chính địa hình đồi làm nên khung cảnh đẹp, cũng chính nó làm cho lối vào mỗi căn nhà là một chuyện riêng. Bài này nói về phần đường cuối cùng ấy, trong khuôn viên nhà nghỉ, chứ không nói về đường từ thành phố lên Tà Đùng.
Vì sao nhà nghỉ quanh hồ hay nằm trên dốc
Quanh hồ Tà Đùng, đất bằng ít và thường dành cho đường thôn, nhà dân, vườn cây. Chỗ đẹp để dựng một căn nhà nghỉ, nơi nhìn được ra hồ hay ra đồi, phần nhiều nằm trên sườn dốc. Chủ nhà dựng căn ở lưng chừng đồi, để xe ở dưới chân hoặc ở một khoảng bằng gần đường, rồi làm lối đi lên.
Đất ở đây phần lớn là đất đỏ, khi khô thì cứng và bám chân khá tốt, khi mưa thì mềm, dẻo, trơn. Vì thế, cách chủ nhà làm lối đi rất khác nhau: có nơi đổ bậc bê tông, có nơi xếp đá, có nơi đóng bậc gỗ, có nơi để lối mòn tự nhiên chỉ đắp thêm vài bậc đất. Không có cách nào là chuẩn; mỗi cách có cảm giác đi khác nhau, đặc biệt khi trời mưa.
Điều này có nghĩa là hai căn nhà giống nhau hoàn toàn bên trong vẫn có thể cho hai kỳ nghỉ khác nhau, chỉ vì lối vào. Một căn xe đỗ sát hiên, một căn phải leo một đoạn dốc mới tới. Ảnh căn nhà hiếm khi cho thấy điều này, nên phải hỏi.
Năm điều về lối vào ảnh hưởng tới kỳ nghỉ
Mang đồ lên, mang đồ xuống. Ngày đến và ngày đi, cả đoàn phải chuyển hành lý, đồ ăn, nước uống từ xe lên nhà. Lối dài, dốc, nhiều bậc thì việc này mất sức và mất thời gian hơn nhiều người nghĩ.
Đi lại nhiều lần trong ngày. Ra xe lấy đồ quên, đi ăn ngoài, đi dạo rồi về. Mỗi lần là một lượt lên xuống. Với người khoẻ thì không sao, với người đau gối thì sau ngày đầu đã thấy mệt.
Trời mưa. Đất đỏ ướt trơn, bậc gỗ ướt trơn, bậc đá phủ rêu càng trơn. Mùa mưa, lối vào là chỗ hay xảy ra trượt ngã nhất trong cả chuyến đi.
Ban đêm. Đồi quanh hồ không có đèn đường. Lối vào không có đèn thì mỗi lần đi về sau khi trời tối là phải soi đèn từng bước.
Chỗ để xe. Xe đỗ ở đâu, có bằng không, quay đầu được không, có che mưa không. Đây là phần đầu tiên của lối vào và cũng là phần hay bị quên hỏi nhất.
Các kiểu lối vào hay gặp và cảm giác đi
Bảng tả xu hướng chung theo trải nghiệm của người ở, không đánh giá kỹ thuật làm lối.
| Kiểu lối | Khi khô | Khi mưa | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Xe đỗ sát hiên, gần như không bậc | Rất dễ | Dễ, chỉ ướt | Mọi đoàn, nhất là có người lớn tuổi |
| Vài bậc bê tông, có tay vịn | Dễ | Khá dễ nếu bề mặt nhám | Gia đình có trẻ nhỏ, người lớn tuổi khoẻ |
| Bậc gỗ hoặc đá, dài | Đẹp, đi được | Trơn, cần cẩn thận | Người khoẻ, cặp đôi, nhóm bạn |
| Lối mòn đất có vài bậc đắp | Đi được, bụi | Trơn, lầy | Người quen đi đồi |
| Dốc đất không bậc | Mệt khi mang đồ | Rất khó | Ít người, chỉ khi có lối khác |
Các kiểu trên hay kết hợp với nhau: một đoạn bê tông từ chỗ đỗ xe, rồi bậc gỗ lên hiên. Khi hỏi chủ nhà, nên hỏi từng đoạn, không chỉ "lối vào có dốc không".
Lối vào trong ảnh, trong lời mô tả và ngoài thật
Ảnh nhà nghỉ thường chụp từ hiên nhìn ra hồ, từ trong nhà nhìn ra cửa, hay từ xa nhìn căn nhà nép trên đồi. Ít khi có ảnh chụp từ chỗ đỗ xe nhìn lên. Đây là góc mà người đặt cần thấy nhất.
Ảnh chụp từ xa có thể làm lối đi trông ngắn và thoai thoải hơn thật, vì ống kính rộng làm dẹt độ dốc. Ảnh chụp lối bậc gỗ uốn lượn giữa vườn cà phê rất đẹp, nhưng không cho biết bậc cao hay thấp, mặt bậc rộng hay hẹp, có tay vịn không.
Cách chắc nhất là xin chủ nhà một đoạn phim ngắn quay từ chỗ đỗ xe đi lên tới cửa, bằng điện thoại, ở góc người đi. Đoạn phim vài chục giây cho thấy nhiều hơn mười tấm ảnh: độ dốc, số bậc ước chừng, mặt lối, chỗ rẽ. Phần lớn chủ nhà sẵn lòng quay nếu được hỏi.
Mô tả căn nhà nghỉ hay dùng những chữ đẹp: "biệt lập", "nép mình trên đồi", "giữa vườn cà phê", "sát mặt hồ", "trên cao đón gió". Đọc kỹ thì mỗi chữ đều hé ra một điều về lối vào. "Biệt lập" và "giữa vườn" thường đi kèm một đoạn lối riêng dài hơn bình thường. "Trên cao" gần như luôn có nghĩa là phải leo.
"Sát mặt hồ" thường là căn thấp, nhưng không hẳn ít bậc. Có nơi xe đỗ trên đường thôn phía trên, căn nhà nằm dưới sát nước, khách đi xuống một đoạn dốc lúc đến rồi lúc về lại leo lên. Chiều xuống thì nhẹ, chiều lên mới mệt, nhất là khi xách đồ ra xe vào ngày trả nhà.
Ngược lại, mô tả hiếm khi ghi rõ "lối vào nhiều bậc" hay "xe không vào tới nơi". Không thấy nhắc chưa chắc là không có. Gặp những chữ gợi độ cao hay độ biệt lập, xem đó là lời nhắc hỏi thêm về lối vào, không phải lý do bỏ căn đó. Nhiều căn có lối dài nhưng được làm rất cẩn thận, có tay vịn, có đèn, đi lại thoải mái.
Nhà cao trên đồi hay nhà thấp gần đường
Căn nhà càng cao trên đồi thường càng thoáng, nhìn được xa, ít bị nhà khác che. Đổi lại, lối lên dài hơn, gió mạnh hơn, đi lại mệt hơn. Căn thấp gần đường thôn hay gần mép nước đi lại dễ, xe đỗ gần, nhưng có thể nghe tiếng xe qua lại, và khoảng nhìn hẹp hơn.
Không có lựa chọn nào đúng cho mọi người. Cặp đôi trẻ, nhóm bạn khoẻ thường thích căn cao; vài lượt leo bậc mỗi ngày là một phần của kỳ nghỉ. Gia đình có ông bà, có trẻ nhỏ, có người đau gối, thường thấy căn thấp dễ chịu hơn nhiều, dù khoảng nhìn không bằng.
Chuyện nhà thấp gần nước và nhà cao trên đồi ở khác nhau thế nào, về gió, sương, độ ẩm, côn trùng, có bài riêng trong chuyên mục này. Ở đây chỉ nhắc: khi chọn căn, đặt độ cao của căn nhà cạnh sức đi lại của người yếu nhất trong đoàn.
Chỗ để xe: phần đầu của lối vào
Lối vào bắt đầu từ chỗ để xe. Ở nhà nghỉ trên đồi, chỗ để xe có thể là một khoảng sân bằng ngay cạnh nhà, một bãi đất ven đường thôn bên dưới, hay đơn giản là lề đường trước cổng. Mỗi kiểu cho trải nghiệm khác: xe đỗ sát nhà thì tiện, xe đỗ dưới chân đồi thì mỗi lần lấy đồ phải đi một đoạn.
Với ô tô, cần hỏi thêm chỗ đỗ có bằng không, có quay đầu được không, đường từ đường thôn vào chỗ đỗ có dốc gắt hay hẹp không. Xe gầm thấp gặp dốc đất lồi lõm có thể bị cạ gầm. Trời mưa, bãi đất có thể lầy. Với xe máy, cần hỏi có chỗ che mưa, chỗ dựng xe chắc không bị lún.
Hai bài riêng trong chuyên mục nói kỹ về chỗ để ô tô và xe máy. Điều quan trọng ở đây là hiểu rằng chỗ để xe và lối đi lên nhà là một chuỗi; hỏi một mà quên một thì vẫn có thể bị bất ngờ khi tới nơi.
Ai nên đặc biệt chú ý tới lối vào
Đoàn có người lớn tuổi, người đau gối, đau lưng, người đang bầu bí, người vừa phẫu thuật, nên coi lối vào là tiêu chí chọn căn hàng đầu, trước cả view hay nội thất. Một căn đẹp mà người yếu nhất trong đoàn ngại ra ngoài vì sợ bậc thang là căn không hợp.
Gia đình có trẻ nhỏ cũng nên chú ý: bế con lên xuống bậc dốc, nhất là lúc trời mưa hay tối, không dễ. Trẻ ba bốn tuổi tự đi thì hay chạy, bậc đá trơn là chỗ dễ ngã. Chọn căn có lối đi có tay vịn, mặt bậc rộng, giúp bố mẹ đỡ lo.
Ngay cả nhóm bạn khoẻ cũng nên hỏi, vì những ngày mưa, lối mòn đất đỏ có thể trơn tới mức không ai muốn ra ngoài, kể cả để đi ăn tối. Bài "Ai nên chọn nhà ít bậc" trong chuyên mục này đi sâu hơn. Muốn xem căn cụ thể kèm ảnh lối vào, anh chị có thể tham khảo TaDungVilla.com.
Đi một vòng quanh căn nhà khi vừa tới
Lối vào không chỉ là đoạn từ xe lên cửa. Quanh một căn nhà nghỉ trên đồi còn những lối nhỏ khác mà khách đi lại nhiều lần trong ngày: lối từ hiên vòng ra phòng tắm nếu phòng tắm nằm tách ngoài, lối ra chỗ phơi đồ, lối xuống khu ngồi chung, lối ra chỗ để rác. Những đoạn này thường ngắn, nhưng ít được làm kỹ như lối chính, có khi chỉ là vài phiến đá đặt trên cỏ.
Khi vừa tới, lúc trời còn sáng, nên dành vài phút đi một vòng quanh nhà cùng người lớn trong đoàn. Nhìn xem đoạn nào dốc, đoạn nào có mép trống không rào, chỗ nào có rãnh nước cắt ngang, bậc nào lung lay. Nhớ những chỗ đó trước khi trời tối, vì ban đêm mọi lối nhỏ trông giống nhau và rất dễ bước hụt.
Nếu có trẻ nhỏ, vòng đi này còn giúp chỉ cho trẻ chỗ nào được chơi, chỗ nào không được tự đi. Thấy chỗ hỏng như bậc gỗ mục, tay vịn lỏng thì báo ngay chủ nhà để họ sửa hoặc chắn lại. Việc kiểm an toàn bên trong căn nhà lúc nhận phòng có bài riêng ở chuyên mục an toàn; ở đây chỉ là phần bên ngoài, phần chân bước.
Câu hỏi thường gặp
Nhà nghỉ ở Tà Đùng có phải căn nào cũng phải leo bậc không?
Không phải căn nào cũng vậy. Có căn xe đỗ sát hiên, gần như không bậc; có căn phải đi một đoạn lối mòn hay bậc thang trên sườn đồi. Hỏi chủ nhà cụ thể và xin đoạn phim ngắn quay từ chỗ đỗ xe lên tới cửa.
Lối đất đỏ khi mưa có đi được không?
Đi được nếu cẩn thận, nhưng đất đỏ ướt rất trơn và dính giày. Mang giày có đế bám, đi chậm, bám tay vịn nếu có. Với người lớn tuổi và trẻ nhỏ, nên chọn căn có lối bê tông hay đá nhám thay vì lối đất.
Làm sao biết lối vào dốc thế nào khi chỉ xem ảnh?
Ảnh thường chụp góc rộng làm lối trông thoai thoải hơn thật. Cách chắc nhất là xin chủ nhà quay một đoạn phim ngắn bằng điện thoại từ chỗ đỗ xe đi lên tới cửa, ở góc nhìn của người đi bộ.
Nhà cao trên đồi có đáng leo bậc không?
Tuỳ đoàn. Nhà cao thường thoáng, nhìn xa, ít bị che, hợp cặp đôi và nhóm bạn khoẻ. Đoàn có người lớn tuổi, trẻ nhỏ, người đau gối nên ưu tiên căn thấp, ít bậc, dù khoảng nhìn không rộng bằng.
Có nên mang vali kéo khi ở nhà nghỉ trên đồi không?
Vali bánh xe khó kéo trên bậc đá, bậc gỗ và lối đất. Nếu căn có nhiều bậc, ba lô hoặc túi mềm có quai đeo tiện hơn. Có thể để bớt đồ trên xe, chỉ mang lên nhà thứ cần dùng.
Xã Tà Đùng hiện thuộc tỉnh nào?
Từ ngày 1/7/2025, xã Tà Đùng thuộc tỉnh Lâm Đồng, gồm địa bàn hai xã Đắk Som và Đắk R'Măng của huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông cũ. Một số bản đồ, biển hiệu cũ vẫn ghi tên cũ trong thời gian chuyển tiếp.