Nước nóng trong căn house đến từ một trong ba nguồn: bình đun điện có dung tích treo trong hoặc gần phòng tắm, máy làm nóng trực tiếp gắn cạnh vòi sen, hoặc bình năng lượng mặt trời trên mái. Vòi sen lâu nóng thường do đường ống dài giữa bình và vòi; tắm nối nhau mà hết nước nóng là do bình đã cạn, phải chờ đun lại; sàn đọng nước hay có mùi cống thường do phễu thu bị tóc chặn hoặc ống thoát lâu không có nước chảy qua. Hiểu ba điều ấy là tắm thoải mái hơn nhiều.
Ở vùng cao như quanh hồ Tà Đùng, tắm nước nóng là chuyện quan trọng hơn ở thành phố, nhất là tối và sáng sớm. Nhưng căn house thường nhỏ, nằm trên đồi, nhận nước từ bồn chứa hay giếng, nên hệ thống nước có những đặc điểm riêng mà khách nên biết. Bài này nhìn từ phía căn nhà: nước nóng, nước lạnh và nước thoát đi đi qua những đâu, để anh chị dùng đúng và báo đúng khi có trục trặc.
Ba nguồn nước nóng hay gặp
Mỗi nguồn nước nóng có cách dùng riêng. Nhìn vào phòng tắm là đoán được căn nhà dùng loại nào: có một bình tròn hoặc vuông treo trên tường, có một hộp nhỏ cạnh vòi, hay không thấy gì vì bình nằm trên mái.
| Nguồn | Nhận biết | Dùng thế nào | Cần để ý |
|---|---|---|---|
| Bình đun điện có dung tích | Bình treo tường, có đèn báo | Bật trước khi tắm một lúc cho nước kịp nóng | Tắm nối nhiều người thì cạn, phải chờ đun lại |
| Máy làm nóng trực tiếp | Hộp nhỏ cạnh vòi sen, có núm chỉnh | Nóng ngay khi mở, chỉnh lưu lượng nhỏ cho nóng hơn | Mở vòi quá mạnh thì nước chỉ âm ấm |
| Bình năng lượng mặt trời | Bồn và tấm ống trên mái | Nóng nhất buổi chiều sau ngày nắng | Ngày mưa liền, sáng sớm thì nguội; nhiều căn có thêm điện phụ |
| Kết hợp | Có cả bồn trên mái và bình trong nhà | Chủ nhà hướng dẫn công tắc | Hỏi rõ bật cái nào lúc nào |
Không cần nhớ kỹ thuật, chỉ cần biết căn mình dùng loại nào để tắm đúng lúc. Khi nhận nhà, hỏi chủ nhà một câu: nước nóng bật ở đâu, bật trước bao lâu, đoàn tắm liền nhau thì có đủ không.
Vì sao mở vòi sen phải chờ mới có nước nóng
Nước nóng từ bình phải đi qua một đoạn ống mới tới vòi sen. Đoạn ống ấy chứa sẵn nước đã nguội từ lần dùng trước. Mở vòi, phải xả hết khúc nước nguội ấy thì nước nóng mới tới. Bình đặt ngay trên đầu vòi sen thì chờ vài giây; bình đặt ở góc nhà, trên mái hay ở gian kỹ thuật phía sau thì có khi phải chờ lâu hơn hẳn.
Ở vùng cao, đoạn ống chạy ngoài trời hoặc dưới sàn nhà sàn còn bị lạnh về đêm, nên sáng sớm lần đầu mở vòi thường chờ lâu nhất. Đây không phải hỏng. Có thể hứng khúc nước nguội đầu tiên vào xô để dùng rửa chân, dội sàn, đỡ phí nước, nhất là ở nơi nước lấy từ bồn chứa.
Nếu chờ khá lâu mà nước vẫn không ấm, kiểm lại: bình đã bật chưa, đèn báo có sáng không, aptomat của bình có bị ngắt không. Không tự mở nắp bình hay chạm vào dây điện của bình; thấy bất thường thì báo chủ nhà. Phần điện trong phòng tắm có bài riêng trong mục an toàn căn nhà.
Muốn đỡ chờ, người tắm đầu tiên buổi tối mở vòi trước khi cởi đồ, người sau tắm nối liền thì gần như không phải chờ vì ống đã ấm sẵn. Đó cũng là lý do giãn lượt quá xa nhau lại làm mỗi người chờ lại từ đầu.
Đoàn tắm nối nhau: vì sao người cuối hay bị nước nguội
Bình đun điện có dung tích chứa một lượng nước nóng nhất định. Mỗi người tắm dùng đi một phần, nước lạnh vào thay. Người đầu tắm thoải mái, người thứ ba thứ tư bắt đầu thấy nước âm ấm, người cuối có khi chỉ còn nước lạnh. Bình nhỏ trong căn một phòng ngủ đủ cho hai người, nhưng khi đoàn đông dồn vào một phòng tắm thì không đủ.
Cách xử lý đơn giản là giãn lượt. Không tắm dồn liền nhau mà xen kẽ, người tắm xong thì người kế chờ một lúc cho bình đun lại. Tắm ngắn, khoá vòi khi xoa xà phòng. Trẻ nhỏ và người lớn tuổi nên tắm trước, khi nước còn nóng nhất. Người trẻ khoẻ tắm sau, hoặc tắm từ chiều khi trời còn ấm.
Với bình năng lượng mặt trời, giờ tắm tốt nhất là chiều tối sau một ngày nắng. Sáng sớm, nước trong bồn đã nguội dần qua đêm; ngày mưa liền, bồn gần như không nóng lên. Nhiều căn có điện phụ cho bồn mặt trời, chủ nhà sẽ chỉ công tắc. Ai thích tắm sáng ở căn dùng bồn mặt trời nên hỏi trước có điện phụ hay không.
Áp lực nước trên đồi: vòi yếu, vòi mạnh
Căn house trên đồi thường nhận nước từ bồn chứa đặt cao hơn nhà, hoặc từ máy bơm đẩy lên. Nhà nằm thấp dưới bồn thì nước mạnh; nhà nằm gần ngang bồn, hoặc phòng tắm trên gác, thì nước yếu. Vòi sen kiểu mưa rào đầu to cần nhiều nước, nên ở nhà nước yếu nó chỉ chảy rỉ rả, trong khi vòi cầm tay nhỏ lại tắm được bình thường.
Ở nơi dùng máy bơm, mất điện là mất luôn nước sau khi bồn trên mái cạn. Mất điện cũng làm bình nóng không đun nữa. Vùng quanh hồ có lúc mất điện vào chiều mưa giông, vì vậy không nên để dồn hết việc tắm vào cuối buổi tối. Một can nước dự trữ trong phòng tắm là thói quen tốt của nhiều chủ nhà.
Nước yếu bất thường, hoặc nước đục khác hẳn lúc đầu, có thể do bồn sắp cạn hay đường ống có vấn đề. Đừng tự mở bồn hay chỉnh máy bơm; báo chủ nhà sớm để họ kiểm, vì chuyện bơm nước ở đồi thường cần thời gian.
Thoát nước sàn: vì sao nước đọng hay tràn
Sàn phòng tắm được làm hơi dốc về phía phễu thu, một ô nhỏ có nắp lỗ trên sàn. Nước tắm chảy về đó rồi xuống ống thoát. Khi tóc và xà phòng bám kín nắp phễu, nước chảy chậm, đọng thành vũng quanh chân. Gỡ nắp phễu lấy tóc ra là xong. Nhiều đoàn đông người, tóc dài, chỉ sau hai ngày là phễu đã chậm, đây là việc khách tự làm được.
Trong nhà gỗ hay nhà sàn, nước tràn ra khỏi phòng tắm là chuyện nên tránh nhất, vì ván sàn ngấm nước lâu khô, để lại vết và mùi. Phòng tắm tốt có bậc chặn nước ở cửa hoặc khu tắm đứng có gờ thấp riêng. Khi tắm, kéo rèm hoặc khép cửa kính khu tắm, không xả nước hướng ra cửa. Có thảm chùi chân ở cửa phòng tắm thì đặt ở đó, để chân ướt không mang nước ra sàn gỗ.
Nếu sàn phòng tắm phẳng, không có gờ, nước dễ chạy ra phía cửa. Lúc ấy tắm trong phạm vi hẹp sát phễu, tắm xong lấy cây gạt nước hoặc khăn cũ lau về phía phễu. Phát hiện nước đã thấm ra sàn gỗ ngoài cửa, lau khô ngay và báo chủ nhà.
Mùi cống và hơi ẩm trong phòng tắm
Mùi cống trong phòng tắm thường xuất hiện ở căn lâu không có khách. Ống thoát nước có một đoạn uốn giữ một ít nước để chặn mùi từ dưới lên. Khi lâu không ai dùng, nước ở đoạn ấy khô đi, mùi theo đó bay lên. Xả nước vào phễu sàn và bồn rửa một lúc, mùi thường hết sau ít phút. Nếu sau khi xả vẫn còn mùi nặng, đó là chuyện cần chủ nhà kiểm.
Hơi ẩm là chuyện thứ hai. Sau khi tắm nước nóng, hơi nước bám lên gương, trần, vách. Phòng tắm có quạt hút thì bật quạt thêm một lúc sau khi tắm. Phòng tắm có cửa sổ thì mở hé. Phòng tắm không có cả hai thì để cửa phòng tắm mở ra phòng khách một lúc cho hơi tản, chứ đừng đóng kín rồi để cả đêm.
Khăn ướt treo trong phòng tắm kín ở vùng cao rất lâu khô và dễ có mùi. Nên mang khăn ra treo ở hiên có mái hoặc ở chỗ thoáng trong nhà. Đây là việc nhỏ nhưng làm căn nhà dễ chịu hơn hẳn trong những ngày ở liền.
Dùng nước cho nhẹ việc của căn nhà
Nước ở căn house trên đồi không chảy vô hạn như ở phố. Nó được bơm lên bồn, đun nóng bằng điện hoặc nắng, rồi thoát xuống một bể ngầm hay một rãnh phía dưới dốc. Mỗi phần trong chuỗi ấy đều có sức chứa giới hạn. Dùng nước có chừng mực không chỉ là chuyện tiết kiệm, mà là giữ cho cả chuỗi chạy êm suốt mấy ngày đoàn ở.
Vài thói quen nhỏ giúp nhiều: khoá vòi khi đánh răng và xoa xà phòng; không xả bồn cầu nhiều lần liền nhau; không bỏ khăn giấy ướt, băng vệ sinh, tóc vào bồn cầu, vì đường thoát của nhà trên đồi thường nhỏ và khó thông hơn ở phố; không đổ dầu mỡ hay bã thức ăn xuống phễu phòng tắm. Mỗi việc nghe đơn giản, nhưng một lần tắc ở căn nhà xa thợ là có khi mất trọn một buổi.
Nếu đoàn ở nhiều ngày, giữa chuyến hỏi chủ nhà một câu bồn có cần bơm thêm không, nhất là vào mùa khô. Chủ nhà thường theo dõi việc này, nhưng một lời nhắc của khách giúp họ chủ động hơn.
Kiểm phòng tắm trong mấy phút khi vừa nhận nhà
Làm một lượt dưới đây ngay khi nhận nhà, lúc trời còn sáng và chủ nhà còn liên lạc dễ. Chuyện gì không ổn thì báo luôn, đừng để tối mới phát hiện.
- Hỏi chủ nhà nước nóng là loại gì, bật ở đâu, bật trước bao lâu, đoàn đông thì giãn lượt thế nào.
- Mở vòi sen, đếm xem chờ bao lâu thì có nước ấm, nước có đủ mạnh không.
- Xả nước vào phễu sàn và bồn rửa, xem nước rút nhanh không, có mùi không.
- Nhìn gờ chặn nước ở cửa phòng tắm và khu tắm đứng, có rèm hay vách kính không.
- Bật quạt hút hoặc thử mở cửa sổ phòng tắm.
- Nhấn xả bồn cầu một lần, xem nước có đầy lại bình thường không.
- Hỏi chủ nhà khi mất điện thì nước có còn không, có nước dự trữ ở đâu.
Mấy phút ấy đủ để biết căn nhà dùng nước thế nào và tránh cảnh tối lạnh mới phát hiện không có nước nóng. Chủ nhà nào cũng muốn được báo sớm hơn là nghe phàn nàn khi trả nhà.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao vòi sen ở nhà nghỉ trên đồi phải chờ lâu mới có nước nóng?
Vì nước nóng từ bình phải đẩy hết khúc nước nguội nằm trong đường ống tới vòi. Bình đặt xa hoặc ống chạy ngoài trời, dưới sàn nhà sàn thì chờ lâu hơn, nhất là sáng sớm. Có thể hứng khúc nước nguội đầu để dùng việc khác.
Đoàn đông tắm nối nhau bị hết nước nóng thì làm sao?
Giãn lượt tắm để bình kịp đun lại, tắm ngắn, khoá vòi khi xoa xà phòng. Cho trẻ nhỏ và người lớn tuổi tắm trước khi nước nóng nhất, người trẻ tắm sau hoặc tắm từ chiều khi trời còn ấm.
Bình năng lượng mặt trời có tắm được buổi sáng không?
Sáng sớm nước trong bồn đã nguội dần qua đêm, ngày mưa liền thì gần như không nóng. Giờ tắm tốt nhất là chiều tối sau ngày nắng. Nhiều căn có điện phụ cho bồn, nên hỏi chủ nhà công tắc nằm ở đâu.
Sàn phòng tắm đọng nước thì khách tự xử lý được không?
Thường được. Nước đọng phần lớn do tóc và xà phòng bám kín nắp phễu thu trên sàn; gỡ nắp lấy tóc ra là nước rút. Nếu đã làm vậy mà vẫn chậm, hoặc nước thấm ra sàn gỗ ngoài cửa, báo chủ nhà.
Phòng tắm có mùi cống khi mới nhận nhà là vì sao?
Thường vì căn lâu không có khách, đoạn ống giữ nước chặn mùi bị khô. Xả nước vào phễu sàn và bồn rửa một lúc, mùi thường hết sau ít phút. Nếu vẫn còn mùi nặng thì báo chủ nhà kiểm đường thoát.
Mất điện thì phòng tắm còn nước không?
Tuỳ căn. Nơi dùng máy bơm thì mất điện sẽ hết nước sau khi bồn trên cao cạn, bình nóng cũng ngừng đun. Hỏi chủ nhà khi nhận nhà xem có nước dự trữ ở đâu, và đừng dồn hết việc tắm vào cuối tối hôm có giông.