Tiếng mưa trên mái nhà nghỉ ở Tà Đùng khác nhau rất nhiều tuỳ vật liệu lợp và lớp bên dưới mái. Mái tôn trơn không có lớp lót nghe to và vang nhất, mưa lớn có thể như tiếng trống; mái ngói nghe trầm và đều hơn; mái lá hoặc mái tranh gần như chỉ nghe tiếng rì rào. Mái tôn có lót xốp, có trần gỗ hoặc lớp cách âm bên dưới thì êm đi rõ rệt. Người thích nghe mưa nên chọn chỗ ngủ sát mái; người ngủ nông nên chọn mái nhiều lớp và ngủ tầng dưới.
Vùng hồ Tà Đùng thuộc xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng có mùa mưa kéo dài, nhiều chiều và đêm mưa to. Với nhiều khách, nằm nghe mưa trên mái gỗ là lý do họ chọn nhà mái dốc. Với người khác, đó lại là đêm mất ngủ. Bài này giúp anh chị đoán trước căn nhà sẽ nghe ra sao khi mưa, và làm gì để ngủ được.
Vì sao cùng một trận mưa mà mỗi căn nghe khác nhau
Tiếng mưa trên mái sinh ra khi hạt mưa đập vào bề mặt lợp. Bề mặt càng mỏng, càng cứng, càng căng thì càng rung mạnh và phát ra tiếng lớn, giống mặt trống. Tấm tôn mỏng là ví dụ rõ nhất: mỗi hạt mưa làm nó rung, hàng nghìn hạt mỗi giây làm thành tiếng ầm ầm liên tục. Bề mặt dày, nặng, có nhiều khe như ngói thì rung ít hơn, tiếng trầm và bị chia nhỏ ra.
Phần quan trọng thứ hai là thứ nằm giữa mặt lợp và tai người nằm trong nhà. Nếu ngay dưới tấm tôn là không khí trống rồi tới phòng ngủ, tiếng rung truyền thẳng vào. Nếu có lớp xốp, lớp bông, tấm trần gỗ, khoảng gác chứa đồ ở giữa, tiếng bị hút bớt và nghe xa hơn. Hai căn cùng lợp tôn, một căn có trần, một căn không, nghe khác nhau như hai thế giới.
Người làm nhà nghỉ lâu năm quanh hồ hiểu điều này, nên nhiều căn mái tôn nhìn bên ngoài đơn giản mà bên trong lại êm. Ngược lại, có căn trông rất mộc, rất đẹp với mái tôn trơn để lộ kèo, lại là căn ồn nhất khi mưa. Ảnh bên trong cho biết nhiều hơn ảnh bên ngoài: thấy được mặt dưới của tấm tôn là không có lớp lót.
Thứ ba là khoảng cách. Trong nhà chữ A, gác lửng nằm sát mái, đầu người ngủ chỉ cách mặt mái một tầm tay, nên tiếng mưa rõ nhất. Ở tầng dưới, giữa nhà, khoảng cách lớn hơn và có cả không gian rộng để tiếng tản ra, nên nghe nhẹ hơn.
Độ dốc của mái cũng góp một phần. Mái dốc đứng như A-frame thì hạt mưa đập xiên rồi trượt đi, mái dốc ít thì hạt mưa đập thẳng hơn và nước chảy chậm hơn trên bề mặt. Cảm nhận của khách thường là mái dốc nhiều nghe đều, mái dốc ít nghe nặng hạt hơn, dù khác biệt này nhỏ hơn nhiều so với khác biệt do vật liệu và lớp lót.
Các loại mái hay gặp và tiếng mưa nghe ra sao
Bảng dưới là cảm nhận chung khách hay kể, không phải số đo. Cùng một loại mái nhưng độ dày, độ dốc và lớp bên dưới khác nhau thì nghe cũng khác.
| Kiểu mái | Mưa nhỏ | Mưa lớn | Hợp với ai |
|---|---|---|---|
| Tôn trơn, không lót | Lộp độp rõ | Ầm ầm, nói chuyện phải nói to | Người thích nghe mưa, ngủ say |
| Tôn có lót xốp hoặc có trần gỗ | Rì rào nhẹ | Rõ nhưng không chói | Phần lớn mọi người |
| Ngói | Gần như không nghe | Trầm, đều | Người ngủ nông, người lớn tuổi |
| Lá, tranh, tấm lợp sợi tự nhiên | Rất êm | Rì rào, có khi nghe tiếng nước chảy | Người thích không gian mộc |
| Mái nhiều lớp có cách âm | Gần như không nghe | Nghe xa xa | Người cần ngủ yên tuyệt đối |
Mái lá và mái tranh nghe êm nhưng có chuyện khác cần hỏi: mùa mưa dài có thấm không, có côn trùng làm tổ không. Mái ngói êm nhưng nặng và chủ yếu gặp ở nhà xây; nhà A-frame gỗ ít khi lợp ngói.
Một số căn dùng tấm lợp giả ngói bằng kim loại hay tấm nhựa sóng màu. Tấm kim loại giả ngói nghe gần như tôn; tấm nhựa sóng thì tiếng mưa đanh và có khi lách tách khi nắng lên sau mưa. Khi không chắc mái làm bằng gì, nhìn kỹ ảnh chụp mái từ bên ngoài hoặc hỏi thẳng chủ nhà là cách nhanh nhất.
Tiếng mưa trong nhà chữ A và trong bungalow
Nhà chữ A có diện tích mái lớn nhất so với diện tích sàn, vì mái chính là vách. Khi mưa, cả căn nhà như nằm dưới một tấm màng lớn đang rung. Nếu mái A-frame là tôn mỏng không có lớp ốp trong, đây là kiểu nhà ồn nhất khi mưa to. Nếu mặt trong ốp gỗ và có lớp đệm, tiếng mưa trở thành thứ âm thanh ấm, đều, rất dễ ngủ với nhiều người.
Bungalow có vách đứng và mái dốc vừa, diện tích mái so với phòng nhỏ hơn, lại thường có trần, nên tiếng mưa dịu hơn A-frame cùng vật liệu. Nhưng bungalow trong cụm hay có thêm tiếng nước từ mái căn bên cạnh đổ xuống lối đi chung, tiếng máng xối chảy, tiếng nước nhỏ giọt từ cây cao xuống mái.
Ở cả hai kiểu, mái hiên lợp tôn riêng thường không có lớp lót, nên tiếng mưa trên mái hiên rõ hơn trên mái chính. Phòng ngủ sát hiên sẽ nghe tiếng mưa hiên nhiều hơn.
Những căn nằm dưới tán cây cao có một kiểu âm thanh riêng: sau khi mưa đã tạnh, nước từ lá vẫn rơi xuống mái thành từng đợt lộp độp to hơn cả lúc mưa nhỏ, nhất là khi có gió lay cây. Nhiều khách tưởng trời lại mưa. Ở căn giữa vườn cây, tiếng này có thể kéo dài khá lâu sau cơn mưa.
Những tiếng khác đi theo trận mưa
Mưa không chỉ có tiếng hạt mưa. Có tiếng nước chảy trong máng xối, có khi róc rách dễ nghe, có khi ồng ộc khi máng đầy. Có tiếng giọt nước nhỏ đều từ mép mái xuống một chiếc lá to hay một thùng nước, cứ vài giây một lần suốt nửa đêm, dễ làm người đang thiếp ngủ tỉnh lại.
Có tiếng gió kéo theo mưa: tiếng rít ở khe cửa, tiếng cành cây cọ vào mái, tiếng quả khô rơi trên tôn nghe như ai gõ. Khi giông, có tiếng sấm vang dội trong thung lũng hồ, đôi khi rất lớn, làm trẻ nhỏ sợ. Sau mưa, có tiếng ếch nhái, côn trùng ở vườn đồi, nhiều và to hơn ngày thường.
Biết trước những tiếng này giúp anh chị không giật mình. Phần lớn không có gì đáng lo. Chỉ khi nghe tiếng nước nhỏ giọt ở bên trong nhà, hoặc tiếng va đập mạnh liên tục trên mái, mới nên bật đèn kiểm tra và báo chủ nhà.
Với trẻ nhỏ sợ sấm, giải thích trước khi trời mưa rằng tiếng sấm ở vùng hồ vang to vì có núi đồi bao quanh, và căn nhà vẫn an toàn khi mình ở bên trong. Kéo rèm để con không thấy chớp loé, mở một bản nhạc nhẹ, ngồi cùng con một lúc là cơn sợ qua nhanh hơn.
Để ngủ được khi mưa to suốt đêm
Chọn chỗ ngủ xa mái nhất. Trong A-frame, người ngủ nông nên nằm tầng dưới, giữa nhà, không ngủ trên gác. Trong bungalow, chọn giường xa phía hiên tôn.
Mang theo nút bịt tai. Món đồ nhỏ, rẻ, mà cứu được cả đêm ngủ cho người nhạy âm. Thử trước ở nhà để quen cảm giác.
Dùng âm thanh nền. Một chiếc quạt chạy đều hoặc một bản nhạc nhẹ, tiếng ồn trắng trên điện thoại ở mức nhỏ giúp tiếng mưa bớt nổi bật.
Xử lý giọt nước nhỏ giọt. Nếu tiếng nhỏ giọt từ mép mái rơi xuống vật gì đó cạnh cửa sổ, dời vật đó đi hoặc đặt một miếng vải lên là hết.
Đóng cửa sổ, kéo rèm dày. Cửa kính đóng kín và rèm dày cản bớt tiếng từ bên ngoài, nhất là tiếng gió và tiếng nước dưới đất.
Đi ngủ sớm hơn hoặc muộn hơn cơn mưa. Mưa chiều ở cao nguyên hay dứt vào đầu tối. Nếu được, ngủ sau khi mưa đã nhẹ thay vì cố ngủ giữa lúc mưa lớn nhất.
Cho người thích nghe mưa: chọn căn nhà thế nào
Với không ít người, tiếng mưa trên mái gỗ chính là thứ họ tìm khi lên cao nguyên. Người như vậy nên chọn nhà chữ A hoặc bungalow có gác dưới mái, ngủ trên gác, mái tôn có ốp gỗ trong để tiếng rõ mà không chói. Mái tôn trơn không lót thì thú vị lúc mưa nhỏ, nhưng mưa lớn suốt đêm thì có khi vượt quá chữ thú vị.
Mùa mưa là lúc dễ có trải nghiệm này nhất. Giữa mùa, nhiều ngày có mưa chiều tối, đúng lúc mọi người đã về nhà nghỉ. Đầu mùa và cuối mùa mưa thất thường hơn, có khi cả ngày nắng rồi đêm mới đổ mưa.
Nếu nhóm có cả người thích nghe mưa lẫn người ngủ nông, căn A-frame có gác và có chỗ ngủ tầng dưới là giải pháp vừa lòng cả hai: người thích lên gác, người cần yên ở dưới.
Cũng nên nhớ tiếng mưa trên mái là thứ thay đổi theo từng đêm. Có đêm mưa nhỏ rả rích suốt, có đêm một trận lớn nửa tiếng rồi tạnh hẳn. Đừng đánh giá cả căn nhà chỉ qua một đêm mưa to bất thường; hỏi chủ nhà mưa như vậy có thường không sẽ cho cái nhìn đúng hơn.
Hỏi gì về mái trước khi chọn căn
Mô tả nhà nghỉ thường không ghi mái lợp gì. Vài câu hỏi ngắn sẽ cho biết nhiều: mái lợp tôn, ngói hay vật liệu khác; dưới mái có trần hay lớp lót không; chỗ ngủ chính cách mái bao xa, ở gác hay ở dưới; mưa lớn trong nhà có nói chuyện bình thường được không.
Câu cuối là câu hay nhất, vì nó đưa chủ nhà vào trải nghiệm thật thay vì thông số. Người đã ở trong căn ấy qua mùa mưa sẽ trả lời ngay: "mưa to thì hơi ồn, nhưng khách thích" hay "trong nhà vẫn nói chuyện bình thường". Câu trả lời ấp úng cũng là một thông tin.
Hỏi thêm một câu: những căn khác trong khu có mái êm hơn không. Nhiều khu có cả căn lợp tôn lẫn căn lợp ngói hay có trần cách âm. Chủ nhà biết khách ngủ nông sẽ sẵn lòng xếp căn phù hợp, chỉ cần khách nói ra từ trước.
Nếu muốn xem những căn mái dốc cụ thể đang nhận khách quanh hồ, anh chị có thể xem ảnh thật ở TaDungVilla.com rồi hỏi tiếp các câu trên. Dù chọn căn nào, một đôi nút bịt tai trong túi luôn là bảo hiểm rẻ nhất cho giấc ngủ mùa mưa.
Câu hỏi thường gặp
Nhà mái tôn ở Tà Đùng mưa có ồn lắm không?
Tuỳ có lớp lót hay không. Mái tôn trơn không lót thì mưa lớn rất ồn, nói chuyện phải nói to. Mái tôn có lót xốp hoặc có trần gỗ bên dưới thì êm hơn nhiều, nghe rì rào dễ ngủ. Nên hỏi chủ nhà dưới mái có gì.
Ngủ trên gác A-frame lúc mưa có khó ngủ không?
Gác nằm sát mái nên tiếng mưa rõ nhất trong nhà. Người thích nghe mưa sẽ thấy dễ chịu; người ngủ nông nên ngủ tầng dưới, giữa nhà. Nút bịt tai và âm thanh nền nhỏ giúp nhiều.
Mái ngói có êm hơn mái tôn không?
Thường êm hơn. Ngói dày và nặng, rung ít, tiếng mưa trầm và đều. Nhưng mái ngói chủ yếu gặp ở nhà xây mái dốc, ít gặp ở A-frame gỗ hay bungalow nhẹ quanh hồ.
Tiếng lộp độp trên mái lúc nửa đêm khi không mưa là gì?
Thường là sương đọng nhỏ từ cành cây xuống, quả khô hay cành nhỏ rơi, đôi khi là chuột hoặc chim trên mái. Không có gì đáng lo. Chỉ khi nghe tiếng nước nhỏ giọt bên trong nhà mới cần báo chủ nhà.
Mùa nào ở Tà Đùng hay có mưa đêm nghe trên mái?
Mùa mưa Tây Nguyên, khoảng giữa năm tới cuối năm, có nhiều chiều và tối mưa. Giữa mùa thường đều hơn, đầu và cuối mùa thất thường. Muốn chắc hơn, xem dự báo vài ngày trước khi đi.