Trong nhà gỗ và nhà sàn, tiếng bước chân, tiếng kéo ghế, tiếng nói chuyện đi xa hơn và rõ hơn trong nhà xây, vì gỗ nhẹ, sàn có khoảng rỗng bên dưới, vách mỏng và ít đồ mềm hút âm. Sàn còn có thể kêu cót két ở mối ván. Đó là tính cách của căn nhà gỗ chứ không hẳn là lỗi. Đi dép đế mềm, xếp chỗ ngủ hợp lý, giữ giờ yên trong nhóm và hiểu chỗ nào vọng nhất là đủ để cả nhóm ngủ ngon.
Nhiều người chọn nhà gỗ quanh hồ Tà Đùng vì cảm giác ấm cúng, rồi bất ngờ khi nghe rõ từng bước chân của người dậy sớm. Bài này giải thích vì sao căn nhà gỗ ồn theo cách riêng, chỗ nào trong nhà ồn nhất, và những việc nhỏ giúp nhóm mình ở chung một căn mà không làm phiền nhau.
Vì sao gỗ truyền tiếng rõ
Một tấm sàn bê tông nặng và đặc, bước chân lên là năng lượng tan vào khối nặng ấy, tiếng đi không xa. Một tấm ván gỗ nhẹ hơn nhiều, gác trên dầm, bên dưới là khoảng rỗng. Bước chân làm tấm ván rung nhẹ, rung truyền qua dầm sang các tấm khác, khoảng rỗng bên dưới khuếch tiếng như thùng đàn. Vì thế ở nhà gỗ, người ở phòng bên cạnh, thậm chí ở đầu kia của căn nhà, vẫn nghe tiếng bước.
Vách gỗ một lớp cũng mỏng hơn tường gạch. Tiếng nói chuyện ở mức bình thường có thể nghe khá rõ qua vách, nhất là ban đêm khi mọi thứ yên. Mái gỗ hoặc trần gỗ không có lớp cách âm thì tiếng trên gác đi xuống, tiếng dưới nhà đi lên gần như không bị cản.
Thêm nữa, nhà gỗ nghỉ dưỡng thường ít đồ mềm: không thảm dày, ít rèm nặng, ít sofa nệm. Không có gì hút bớt âm nên tiếng dội qua lại giữa mặt gỗ cứng, gây cảm giác vọng, nhất là trong căn có trần cao.
Nhà sàn kê trên cột: thêm một tầng rung
Nhà sàn nghỉ dưỡng đặt sàn lên cột, khoảng trống dưới sàn thông với bên ngoài. Bước chân trên sàn nhà sàn không chỉ làm ván rung mà có khi làm cả hệ dầm và sàn rung nhẹ theo, nhất là ở những căn có nhịp dầm dài. Người nằm trên giường cảm nhận được rung ấy khi có người đi ngang, dù tiếng không lớn.
Khoảng gầm thông thoáng cũng làm sàn nghe "rỗng" hơn: tiếng gõ, tiếng đặt cốc xuống bàn vọng một chút. Ngược lại, gió lùa dưới gầm và tiếng côn trùng, tiếng ếch nhái ban đêm từ dưới gầm cũng dễ vọng lên. Với nhiều người, đó là âm thanh thú vị của vùng đồi; với người ngủ nông thì cần biết trước.
Những căn nhà sàn được làm kỹ thường lót thêm một lớp dưới sàn hoặc trải thảm ở phòng ngủ, rung và vọng giảm hẳn. Hỏi chủ nhà phòng ngủ có lót sàn hay trải thảm không là cách nhanh để đoán căn nhà sàn ấy yên tới đâu.
Với gia đình có trẻ nhỏ hay chạy nhảy, nhà sàn sẽ rung và vang theo từng bước chạy. Cho trẻ chơi ở hiên hay khoảng sân dưới, giữ trong nhà là chỗ đi nhẹ, là cách vừa giữ yên cho người lớn vừa giữ an toàn cho trẻ trên sàn cao.
Tiếng cót két: mối ván, đinh và mùa
Tiếng cót két ở mối ván. Hai tấm ván cọ vào nhau hoặc cọ vào đinh khi có người bước lên. Thường ở vài chỗ cố định, đi vài lần là nhớ chỗ.
Kêu nhiều hơn mùa khô. Gỗ khô co lại, mối ván hơi lỏng, cọ xát nhiều hơn. Mùa mưa gỗ nở, khít lại, tiếng có khi giảm.
Kêu ở bậc cầu thang. Bậc gỗ chịu lực lệch khi lên xuống, hay kêu ở mép bậc. Bước vào giữa bậc thường êm hơn.
Tiếng tách nhỏ lúc chiều tối. Khi trời chuyển lạnh, gỗ co lại phát ra tiếng tách nhỏ ở vách, mái. Đó là gỗ đổi nhiệt, không phải có ai.
Tiếng cửa gỗ. Bản lề khô hoặc cửa hơi lệch khi gỗ nở. Báo chủ nhà, thường chỉ cần chút dầu bản lề hay chỉnh nhẹ.
Tiếng lạ ở cùng một chỗ, ngày càng to. Khác với cót két quen thuộc, tiếng rắc khô, ván lún xuống khi bước, hay một chỗ sàn mềm hẳn so với xung quanh là điều nên báo chủ nhà ngay và tránh dồn sức lên đó cho tới khi được xem lại.
Tiếng con vật trên mái, dưới gầm. Chuột, sóc, chim đậu, thằn lằn chạy trên trần gỗ ban đêm nghe rất rõ. Phần lớn vô hại; nếu nghe gặm, cào liên tục thì báo chủ nhà kiểm chỗ hở.
Chỗ nào trong nhà gỗ ồn nhất
Trong một căn nhà gỗ có gác lửng, chỗ nghe nhiều nhất thường là tầng dưới, ngay bên dưới gác: mọi bước chân trên gác truyền thẳng xuống. Người ngủ dưới gác sẽ nghe người trên gác trở mình, đi lại, xuống thang. Ngược lại, người trên gác nghe rõ tiếng nói chuyện ở phòng chung bên dưới vì không có gì ngăn.
Phòng ngủ sát lối đi chính trong nhà, như phòng có cửa mở ra phòng khách hay cạnh lối vào phòng tắm, cũng nghe nhiều tiếng hơn phòng ở cuối nhà. Phòng sát bếp nghe tiếng bát đĩa buổi sáng. Phòng có vách chung với phòng tắm nghe tiếng nước và tiếng cửa phòng tắm ban đêm.
Căn nhà sàn có hiên gỗ bao quanh thì hiên cũng truyền tiếng: người ra hiên ngắm sương lúc sáng sớm, mỗi bước đều vang vào phòng ngủ. Biết những chỗ này để xếp người cho hợp, người dậy sớm ngủ gần cửa, người ngủ nông ngủ ở phòng cuối, xa gác và xa phòng tắm.
Một mẹo nhỏ khi mới nhận nhà: một người đi một vòng trong nhà với bước chân bình thường, người kia nằm thử trên từng giường. Chỉ một hai phút là biết giường nào nghe rõ tiếng bước, giường nào yên. Nhóm nào làm thử điều này thường xếp chỗ ngủ đúng ngay từ đầu, khỏi đổi qua đổi lại lúc nửa đêm.
Mấy thói quen nhỏ giúp cả nhà ngủ yên
Không cần đổi căn hay kêu ca với chủ nhà, phần lớn tiếng ồn trong nhà gỗ do chính nhóm mình tạo ra, nên cũng tự giảm được.
- Đi dép đế mềm hoặc tất trong nhà, tránh dép nhựa cứng hay giày gót. Tiếng gót trên sàn gỗ vang xa hơn nhiều so với bàn chân.
- Nhấc ghế thay vì kéo ghế trên sàn gỗ, vừa đỡ ồn vừa đỡ trầy sàn.
- Đặt đồ nhẹ tay lên bàn gỗ, nhất là cốc, chai thuỷ tinh. Nhà gỗ khuếch tiếng va chạm rất rõ.
- Thoả thuận giờ yên trong nhóm, ví dụ sau mười giờ tối nói nhỏ, chuyện dài ra hiên ngồi.
- Người dậy sớm chuẩn bị đồ từ tối, sáng ra cầm đồ đi luôn, không lục vali trong phòng chung.
- Mang nút tai cho người ngủ nông. Đây là món nhẹ nhất mà hữu ích nhất khi ở nhà gỗ đông người.
Những thói quen này vừa giữ giấc cho người trong nhóm, vừa giữ yên cho căn bên cạnh nếu khuôn viên có nhiều căn gần nhau.
Tiếng vọng ban ngày: không gian rộng và trần cao
Ban ngày, tiếng vọng trong nhà gỗ thường dễ chịu: căn nhà có cảm giác rộng, tiếng cười nói ấm. Nhưng trong căn có trần cao, vách và sàn đều gỗ trơn, ít đồ đạc, nói chuyện đông người cùng lúc dễ thành ồn, nghe không rõ nhau. Đó là lúc tiếng vọng làm mệt hơn là làm vui.
Vài thứ nhỏ trong nhà giúp hút bớt tiếng: tấm thảm trải giữa phòng chung, chăn gấp trên ghế, rèm kéo một nửa. Không cần mang theo gì, chỉ cần dùng những thứ căn nhà có. Ngồi quây gần nhau thay vì gọi nhau từ hai đầu căn nhà cũng giảm vọng.
Ngược lại, có người thích chính tiếng vọng ấy: tiếng đàn guitar mộc vang ấm trong phòng gỗ, tiếng mưa dội trên mái gỗ nghe tròn hơn trên mái tôn. Tiếng vọng chỉ thành vấn đề khi nhiều người nói cùng lúc hoặc khi có người cần yên. Biết điều đó, nhóm sẽ tự điều chỉnh mà không phải nhắc nhau.
Nếu nhóm thích hát, chơi nhạc cụ, nên ra hiên hoặc khoảng sân, và hỏi chủ nhà giờ nào nên dừng. Ở vùng đồi yên tĩnh, âm thanh từ một căn nhà gỗ mở cửa có thể đi tới các căn khác hay nhà dân xung quanh xa hơn anh chị nghĩ.
Gác lửng và phòng chung: một khối không khí, một khối âm thanh
Nhiều căn nhà gỗ nghỉ dưỡng làm phòng chung thông tầng lên gác lửng, không có vách ngăn hay cửa giữa hai tầng. Về nhiệt, hơi ấm bốc lên gác. Về âm thanh, gác và phòng chung là một khối duy nhất: người dưới nói nhỏ, người trên vẫn nghe; người trên bật điện thoại, người dưới nghe theo. Không có cách nào "đóng cửa" gác lại.
Với cặp đôi hay gia đình nhỏ, chuyện này không đáng kể. Với nhóm bạn, nhất là khi có người muốn ngủ sớm và có người muốn thức khuya, gác lửng thông tầng có thể thành nguồn khó chịu. Cách xếp hợp lý là người ngủ sớm nằm ở phòng có cửa đóng được, người thức khuya ngồi ở hiên, còn gác dành cho người ngủ cùng giờ với nhau.
Ánh sáng cũng đi theo cùng đường. Đèn phòng chung bật thì gác sáng theo. Mang theo một đèn đọc sách nhỏ, kẹp được vào đầu giường, thay cho việc bật đèn trần, là cách để người thức và người ngủ cùng ở một căn mà không ai phiền ai.
Khi khuôn viên có nhiều căn gỗ gần nhau
Tiếng không chỉ đi trong căn nhà, mà còn đi giữa các căn. Hai căn nhà gỗ cách nhau một khoảng vườn ngắn, cửa sổ mở, hiên quay vào nhau, thì tiếng nói chuyện bình thường của căn này sang căn kia khá dễ, nhất là ban đêm khi vùng đồi yên lặng. Tiếng cười to, tiếng loa nhạc từ một căn gỗ có thể nghe rõ ở căn bên cạnh.
Vách gỗ mỏng nghĩa là căn mình cũng không che được tiếng từ ngoài vào. Nếu căn bên cạnh có nhóm đông thức khuya, đóng cửa sổ phía ấy, kéo rèm dày, đeo nút tai là ba việc giảm được nhiều nhất. Nếu vẫn quá ồn sau giờ nghỉ, nhờ chủ nhà nói giúp thay vì tự sang gõ cửa, như vậy nhẹ nhàng cho cả hai bên.
Khi đặt căn, có thể hỏi căn mình cách căn gần nhất bao xa và hiên quay về phía nào. Với nhà gỗ, khoảng cách và hướng hiên giữa các căn quyết định độ yên nhiều hơn chính độ dày của vách.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhà gỗ ồn hơn nhà xây?
Vì sàn và vách gỗ nhẹ, mỏng, có khoảng rỗng phía sau nên dễ rung và truyền tiếng. Nhà xây có tường dày, sàn bê tông nặng, tiếng tan vào khối nặng. Nhà gỗ lại ít đồ mềm hút âm nên tiếng dội qua lại rõ hơn.
Sàn gỗ kêu cót két có phải sắp hỏng không?
Thường không. Cót két chủ yếu do ván cọ nhau hoặc cọ đinh ở mối nối, rõ hơn mùa khô khi gỗ co lại. Điều cần chú ý là chỗ ván lún, mềm, cong vênh nhiều hoặc có khe lớn. Thấy vậy thì báo chủ nhà, tránh dồn sức lên chỗ đó.
Ngủ dưới gác lửng có ồn không?
Thường là chỗ nghe nhiều nhất, vì mọi bước chân và tiếng trở mình trên gác truyền thẳng xuống. Nếu nhóm có người ngủ nông, cho người đó ngủ phòng riêng xa gác, còn gác dành cho người ngủ say và không hay dậy đêm.
Nhà sàn có rung khi có người đi lại không?
Có thể rung nhẹ, nhất là căn có nhịp dầm dài, sàn không lót. Phần lớn chỉ là rung cảm nhận được khi nằm yên, không đáng ngại. Nếu thấy rung mạnh, sàn lún hay nghe tiếng gãy, báo chủ nhà ngay và tránh tụ tập đông ở chỗ đó.
Mang gì để ngủ yên hơn trong nhà gỗ đông người?
Nút tai cho người ngủ nông, dép đế mềm hoặc tất dày đi trong nhà, đèn nhỏ để người dậy đêm không bật đèn lớn. Thêm một thoả thuận giờ yên trong nhóm. Chừng ấy thường đủ để cả nhà ngủ ngon trong căn nhà gỗ.