Quanh hồ Tà Đùng có bảy kiểu nhà nghỉ hay gặp: nhà gỗ, nhà sàn, nhà mái chữ A (A-frame), bungalow một tầng, nhà vách kính, nhà container hoặc khung thép, và nhà xây mái dốc. Mỗi kiểu khác nhau ở vật liệu vách và mái, nên ở trong thấy khác nhau rõ: nhà gỗ ấm và vang tiếng, nhà kính sáng nhưng đổi nhiệt nhanh, nhà xây vững và yên. Nhận ra kiểu nhà qua ảnh giúp anh chị đoán trước một đêm ở đó sẽ ra sao.
Bài này đi qua từng kiểu: nhìn vào đâu để nhận ra, ở trong thấy thế nào, hợp với ai. Không bàn chuyện giá hay cơ sở nào tốt hơn, chỉ bàn căn nhà. Những ai muốn đọc sâu về một kiểu cụ thể có thể sang các danh mục riêng về nhà gỗ, nhà sàn, A-frame, nhà kính và container trên site.
Nhà gỗ: kiểu quen thuộc nhất của vùng cao
Nhận ra nhà gỗ không khó: vách ván ghép dọc hoặc ngang, có khi là gỗ tròn xếp chồng kiểu cabin, mái thường là tôn giả ngói, tôn màu hoặc ngói. Bên trong thấy rõ thớ gỗ, sàn gỗ, trần gỗ hoặc trần lộ kèo. Ảnh chụp nhà gỗ thường có tông vàng nâu ấm.
Ở trong nhà gỗ, cảm giác đầu tiên là mùi gỗ và sự ấm. Gỗ dẫn nhiệt kém nên vách không lạnh buốt khi chạm tay như vách kính hay tôn. Đổi lại, gỗ truyền tiếng động: bước chân trên sàn, tiếng kéo ghế, tiếng nói chuyện ở phòng bên đều nghe khá rõ. Nhà gỗ làm khéo thì kín gió, làm vội thì có khe ván, đêm gió lùa vào.
Nhà gỗ quanh hồ có hai dạng hay gặp. Dạng thứ nhất là nhà ván ghép trên khung gỗ, vách mỏng, nhẹ, phổ biến ở các căn nhỏ. Dạng thứ hai là nhà gỗ tròn hoặc gỗ hộp xếp chồng, vách dày, nặng, kín hơn và giữ nhiệt tốt hơn. Nhìn ảnh góc nhà, thấy các đầu gỗ chồng lên nhau như ô vuông là dạng thứ hai.
Mùa mưa, nhà gỗ hút ẩm, có thể có mùi ẩm nhẹ nếu chủ nhà ít mở cửa phơi nhà. Nhà gỗ hợp với người thích cảm giác vùng cao, chịu được một chút tiếng động, biết giữ gìn đồ gỗ. Những chuyện ấm, ẩm, tiếng động, côn trùng trong nhà gỗ được bàn kỹ ở danh mục nhà gỗ và nhà sàn.
Nhà sàn: cao ráo, thoáng, có cầu thang
Nhà sàn có sàn nhà nâng lên khỏi mặt đất trên hệ cột, gầm sàn để trống hoặc làm chỗ để đồ. Nhà sàn nghỉ dưỡng ở vùng hồ có thể làm hoàn toàn bằng gỗ, hoặc cột bê tông, sàn và vách gỗ. Dấu hiệu dễ thấy trong ảnh là cầu thang dẫn lên hiên và khoảng trống dưới sàn.
Ở trên nhà sàn, cảm giác thoáng hơn ở nhà sát đất: gió lùa qua gầm, sàn khô hơn, tầm nhìn cao hơn một chút. Đêm lạnh thì ngược lại, gió dưới gầm làm sàn mát, nên chăn đệm cần dày hơn. Đi lại phải qua cầu thang, và cầu thang gỗ ngoài trời khi mưa sẽ trơn, đây là điểm người có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi cần biết.
Nhà sàn nghỉ dưỡng không phải nhà sàn truyền thống của đồng bào. Nó mượn hình dáng nhà sàn nhưng bố trí theo kiểu nhà nghỉ: phòng ngủ khép kín, phòng tắm trong nhà, cửa kính. Hợp với gia đình thích không gian rộng, nhóm bạn muốn một hiên cao để ngồi, ai không ngại cầu thang.
Nhà mái chữ A (A-frame): mái dốc làm luôn vách
A-frame là kiểu nhà có mái dốc đổ thẳng xuống gần sát đất ở hai bên, nhìn từ mặt trước giống chữ A. Mái đóng vai trò vách, nên trong nhà hai bên trần thấp dần. Mặt đầu hồi phía trước thường là vách kính hoặc cửa lớn. Bên trong hay có gác lửng dưới đỉnh mái làm chỗ ngủ.
Ở trong A-frame rất ấm cúng, nhất là trên gác: nằm dưới mái dốc nghe mưa, nhìn qua đầu hồi kính ra ngoài. Nhưng có ba điều cần biết. Gác nằm sát mái nên ban ngày nắng có thể nóng, ban đêm lại ấm nhất nhà. Hai bên trần thấp, người cao dễ cụng đầu khi đứng dậy. Cầu thang lên gác thường dốc, không có tay vịn đủ chắc ở mọi căn.
A-frame hợp với cặp đôi, nhóm bạn trẻ, gia đình có con lớn thích leo gác. Gia đình có trẻ mới biết đi hoặc người lớn tuổi nên hỏi kỹ: có chỗ ngủ ở tầng dưới không, lan can gác cao bao nhiêu, cầu thang có tay vịn hay không.
Bungalow: nhà một tầng nhỏ gọn
Bungalow ở vùng hồ thường là căn nhà một tầng nhỏ, mái dốc hai hoặc bốn mái, có hiên trước, đứng riêng hoặc xếp thành cụm vài căn. Vật liệu có thể là gỗ, tường gạch, hoặc tấm panel cách nhiệt. Nhìn ảnh, bungalow trông gọn gàng, cửa ra hiên ngang với mặt đất hoặc chỉ cao vài bậc.
Ưu điểm lớn của bungalow là dễ ở. Không gác, không cầu thang trong nhà, phòng tắm ngay trong căn, đi từ giường ra hiên chỉ vài bước. Người lớn tuổi, gia đình có trẻ nhỏ, người đi lần đầu thường thấy bungalow ít bất ngờ nhất. Điểm cần để ý là khi bungalow xếp cụm sát nhau, vách mỏng hoặc hiên quay vào nhau, độ riêng tư giảm và tiếng động của căn bên có thể sang.
Cùng gọi là bungalow nhưng chất lượng ở khác nhau nhiều tuỳ vật liệu. Bungalow tường gạch mái ngói thì yên và giữ nhiệt đều. Bungalow panel mái tôn mỏng thì nhẹ, dựng nhanh, nhưng nóng trưa, lạnh đêm và ồn khi mưa. Hỏi vật liệu là cách nhanh nhất để biết mình sắp ở trong loại nào.
Nhà vách kính: sáng và gần cảnh, nhưng đổi nhiệt nhanh
Nhà vách kính có một hoặc nhiều mặt là kính lớn từ sàn tới trần, khung thép hoặc khung gỗ. Có căn chỉ một mặt kính nhìn ra hồ, có căn gần như trong suốt cả ba mặt. Trong ảnh, đây là kiểu dễ gây ấn tượng nhất, nên cũng là kiểu dễ kỳ vọng sai nhất.
Kính không giữ nhiệt. Trưa nắng, nhà kính hấp nhiệt như một nhà kính trồng rau, phải có rèm và điều hoà hoặc quạt. Đêm lạnh, nhiệt trong nhà thoát qua kính nhanh, mặt kính lạnh và có khi đọng hơi nước. Riêng tư phụ thuộc hoàn toàn vào rèm: tối bật đèn trong nhà mà không kéo rèm thì từ ngoài nhìn vào rõ mồn một.
Nhà kính hợp với cặp đôi muốn trải nghiệm khác thường một hai đêm, biết dùng rèm, không ngại điều hoà. Gia đình có trẻ nhỏ cần để ý kính lớn sát sàn, trẻ chạy có thể va. Danh mục nhà kính và container trên site bàn kỹ chuyện nhiệt, rèm, ngưng tụ hơi nước.
Nhà container, khung thép và nhà xây mái dốc
Nhà container là thùng container thép cải tạo, cắt cửa, lót cách nhiệt bên trong, thường ốp gỗ hoặc sơn màu bên ngoài. Nhà khung thép tiền chế thì dựng từ khung thép và tấm panel. Hai kiểu này nhận ra nhờ hình hộp vuông vức, mái bằng hoặc dốc rất nhẹ. Ở trong gọn, hiện đại; điều cần biết là vỏ kim loại đổi nhiệt nhanh, mưa gõ lên vỏ nghe rõ, nhà mới có thể còn mùi sơn, keo.
Nhà xây mái dốc là kiểu ít được nhắc nhất vì không "lạ", nhưng nhiều khi lại là kiểu ở êm nhất. Tường gạch dày giữ nhiệt đều, ban ngày không nóng nhanh, ban đêm không lạnh nhanh. Mái ngói ít ồn khi mưa hơn mái tôn. Đổi lại, nhà xây có thể hơi tối, ít mùi vị vùng cao, và nếu ít người ở thì tường hút ẩm, có mùi.
Hai nhóm này đứng ở hai đầu: container và khung thép nhẹ, nhanh, nhạy với thời tiết; nhà xây nặng, chậm, ổn định. Khi so hai căn có ảnh đẹp như nhau, câu hỏi "vách làm bằng gì, mái làm bằng gì" thường cho biết nhiều hơn mọi lời mô tả.
Cách nhận ra kiểu nhà qua ảnh và mô tả
Không phải trang giới thiệu nào cũng ghi rõ kiểu nhà. Vài dấu hiệu dưới đây giúp anh chị tự nhận ra trước khi hỏi chủ nhà.
- Nhìn mái: mái đổ sát đất hai bên là A-frame; mái bằng hoặc dốc rất nhẹ trên khối hộp là container, khung thép; mái hai bốn mái trên căn nhỏ một tầng là bungalow.
- Nhìn chân nhà: có cột và khoảng trống dưới sàn, có cầu thang lên hiên là nhà sàn.
- Nhìn vách trong ảnh nội thất: thấy thớ gỗ, đường ghép ván là nhà gỗ; thấy tường phẳng sơn trắng, góc vuông là nhà xây hoặc panel.
- Nhìn cửa: mặt kính lớn từ sàn tới trần nhiều mặt là nhà vách kính; một ô kính đầu hồi là A-frame.
- Đọc mô tả: chữ "gác lửng", "loft" thường đi với A-frame, nhà mái dốc; chữ "cabin", "nhà gỗ thông" đi với nhà gỗ; "bungalow" có khi chỉ là tên gọi, cần hỏi lại vật liệu.
- Ảnh chụp ban đêm: nếu thấy ánh đèn xuyên ra ngoài qua mảng lớn, căn đó nhiều kính; ảnh chỉ có ô cửa sổ nhỏ sáng đèn là nhà xây hoặc nhà gỗ kín.
Khi đã đoán được kiểu nhà, hỏi thêm hai câu: phòng ngủ nằm tầng nào, mái làm bằng gì. Hai câu này giải đáp được phần lớn chuyện ấm lạnh, ồn yên của căn nhà.
Kiểu lai: khi một căn nhà mang nhiều kiểu cùng lúc
Ngoài thực tế, nhiều căn không thuộc gọn một kiểu nào. Có căn tầng dưới xây gạch, tầng trên dựng gỗ; có căn nhà gỗ thêm một mặt kính lớn đầu hồi; có căn container ốp ván gỗ bên ngoài và thêm mái dốc bằng tôn che bên trên; có căn bungalow dựng trên sàn gỗ nâng cao như nhà sàn thấp. Chủ nhà làm vậy để lấy cái hay của mỗi kiểu, và nhiều căn lai ở rất dễ chịu.
Với căn lai, cách đọc là tách căn nhà thành từng phần theo chỗ mình sẽ dùng. Phòng ngủ làm bằng gì thì giấc ngủ theo vật liệu ấy. Chỗ ngồi chung làm bằng gì thì buổi tối theo vật liệu ấy. Ví dụ một căn tầng dưới xây, tầng trên gỗ, phòng ngủ ở trên: đêm ấm vì hơi ấm bốc lên và gỗ giữ nhiệt, nhưng tiếng bước chân tầng trên sẽ xuống tầng dưới. Một căn container có mái tôn phụ phía trên: mái phụ che nắng trực tiếp, giúp vỏ thép đỡ nóng, nhưng mưa vẫn nghe hai lớp tiếng.
Gặp căn lai mà ảnh khó đoán, chỉ cần hỏi chủ nhà: phòng ngủ nằm ở phần nào của nhà và phần đó làm bằng gì. Câu trả lời ấy đủ để xếp căn nhà vào một trong bảy kiểu trên về mặt trải nghiệm ngủ, dù về hình dáng nó là gì đi nữa.
Câu hỏi thường gặp
Kiểu nhà nào ở Tà Đùng ấm nhất vào ban đêm?
Thường là nhà xây tường dày và nhà gỗ làm kín. Tường gạch giữ nhiệt ban ngày rồi toả ra từ từ; gỗ dẫn nhiệt kém nên vách không lạnh buốt. Nhà vách kính và nhà container mất nhiệt nhanh nhất, cần chăn dày hoặc thiết bị sưởi.
Kiểu nhà nào yên tĩnh nhất khi mưa?
Nhà có mái ngói hoặc mái tôn có lớp cách âm, cách nhiệt bên dưới sẽ êm hơn nhiều so với mái tôn trần hay vỏ container. Một số người lại thích nghe mưa gõ mái tôn, nên đây là chuyện sở thích, chỉ cần biết trước để chuẩn bị.
Bungalow và house khác nhau thế nào?
Bungalow là một kiểu nhà, thường một tầng, nhỏ, có hiên. House là cách gọi chung một căn nhà nghỉ thuê trọn. Một căn bungalow đứng riêng mà anh chị thuê cả căn thì cũng là một Tà Đùng house.
Nhà A-frame có hợp với gia đình có trẻ nhỏ không?
Được nếu có chỗ ngủ ở tầng dưới và cầu thang lên gác có tay vịn, lan can gác đủ cao. Nhiều căn A-frame chỉ có giường trên gác, cầu thang dốc, khi đó gia đình có trẻ mới biết đi nên cân nhắc kiểu khác hoặc trông trẻ rất sát.
Có nên chọn nhà vách kính vào mùa mưa không?
Được, nhưng nên biết mùa mưa trời âm u nhiều, kính có thể đọng hơi nước, trong nhà ẩm hơn. Hỏi chủ nhà xem có rèm kín, máy hút ẩm hoặc điều hoà hai chiều không. Mùa khô thì cần để ý nắng trưa hấp nhiệt.
Làm sao biết căn nhà làm bằng vật liệu gì nếu mô tả không ghi?
Xem ảnh nội thất phần vách và trần, ảnh bên ngoài phần mái và chân nhà. Nếu vẫn không rõ, hỏi thẳng chủ nhà: vách bằng gì, mái bằng gì, phòng ngủ ở tầng nào. Chủ nhà nào cũng trả lời được ba câu này.