Cùng gọi là "house", căn nhà có thể đứng riêng một mình trên một khoảnh vườn, nằm trong một cụm năm bảy căn chung khuôn viên, hoặc dựng sát nhà của chủ. Cách bố trí ấy quyết định độ riêng tư nhiều hơn chính căn nhà: căn đứng riêng yên nhất nhưng xa sự trợ giúp; căn trong cụm tiện hơn nhưng có hàng xóm; căn sát nhà chủ được chăm nhiều nhất nhưng ít riêng tư nhất. Biết căn mình nằm ở đâu trong khuôn viên giúp anh chị đoán trước mấy ngày ở sẽ ra sao.
Quanh hồ Tà Đùng, đất làm nhà nghỉ phần nhiều là đất vườn trên sườn dốc, nên các căn hiếm khi xếp thẳng hàng như dãy phòng. Chúng rải theo thế đồi, mỗi căn một cao độ, một hướng. Bài này giúp anh chị đọc cách bố trí ấy từ ảnh và mô tả, rồi chọn đúng căn trong một khuôn viên, chứ không chỉ chọn đúng khuôn viên.
Ba kiểu bố trí hay gặp quanh hồ
Kiểu thứ nhất là căn đứng riêng: chủ có một khoảnh đất, dựng một căn nhà nghỉ duy nhất, có khi chủ ở xa, chỉ nhờ người trong thôn trông nom. Khách nhận cả khoảnh vườn, cả lối vào, không có hàng xóm cùng khuôn viên. Kiểu này ít gặp hơn nhưng là thứ gần nhất với hình ảnh "một căn nhà nhỏ giữa cao nguyên" mà nhiều người tìm.
Kiểu thứ hai là cụm nhiều căn: trên một khuôn viên có ba đến chục căn nhỏ rải theo sườn đồi, nối nhau bằng lối mòn và bậc thang, thường có một nhà chung gần cổng làm bếp lớn, chỗ ăn, chỗ ngồi. Đây là kiểu phổ biến nhất. Mỗi căn vẫn là một ngôi nhà riêng, nhưng khuôn viên là của chung, có người đi lại.
Kiểu thứ ba là căn dựng trong vườn nhà chủ: chủ nhà ở ngôi nhà chính, dựng thêm một hai căn nhỏ phía sau hoặc bên cạnh cho khách. Kiểu này nằm giữa homestay và house: căn nhà là của khách, nhưng sân, cổng, chó mèo, tiếng sinh hoạt là của gia đình chủ. Nhiều người thích vì được chăm sóc sát và hiểu thêm nếp sống địa phương; người cần riêng tư tuyệt đối thì nên biết trước.
Căn đứng riêng: yên nhất, nhưng tự lo nhiều nhất
Ở một căn đứng riêng, đêm thật sự là của mình. Không có tiếng khách khác về muộn, không có tiếng xe vào sân lúc khuya, hiên nhà không bị ai nhìn vào. Với cặp đôi và gia đình nhỏ muốn nghỉ thật sự, đây là kiểu làm họ nhớ lâu nhất.
Cái giá là mọi chuyện đều tự lo hoặc phải chờ. Mất điện, kẹt khoá, vòi nước hỏng thì gọi người trông nhà, người ấy có thể ở cách vài cây số, đi xe máy tới mất một lúc. Không có nhà chung để mượn thêm chăn, xin nước nóng hay ngồi khi căn mình gặp sự cố. Ban đêm, xung quanh tối hẳn, chỉ có đèn của căn mình.
Nếu chọn căn đứng riêng, nên hỏi trước: người trông nhà ở cách bao xa, gọi lúc khuya có được không, có đèn lối vào và đèn hiên bật từ trong nhà không, có bình nước dự trữ khi mất nước không. Những câu ấy không làm chủ nhà phật lòng, ngược lại cho thấy anh chị là khách cẩn thận, biết giữ nhà.
Căn đứng riêng cũng cho cảm giác khác hẳn vào mùa mưa. Chiều mưa dầm, sương kéo lên từ mặt hồ, căn nhà như một hòn đảo nhỏ giữa vườn cà phê ướt: không ai đi ngang, không tiếng ai gọi nhau. Có người thấy đó là lúc đẹp nhất của chuyến đi, có người thấy hơi trống. Nếu đi mùa mưa và chưa quen cảnh vắng, hãy nghĩ trước xem mình thuộc nhóm nào, vì cảm giác ấy kéo dài cả buổi chiều lẫn buổi tối.
Căn trong cụm: chọn vị trí như chọn chỗ ngồi
Trong một cụm nhiều căn, căn nào cũng giống nhau trên giấy nhưng ở khác nhau tuỳ vị trí. Căn sát nhà chung tiện nhất: đi vài bước là tới chỗ ăn, chỗ để xe, có người khi cần. Đổi lại, căn đó nghe tiếng người nói chuyện, tiếng bát đĩa, tiếng xe ra vào nhiều nhất, nhất là buổi tối khi các nhóm khác ngồi lại.
Căn ở giữa lối đi có người đi ngang qua hiên. Dù ai cũng lịch sự, cảm giác có người lướt qua lúc mình đang ngồi uống trà buổi sáng vẫn làm mất đi một phần riêng tư. Căn cuối lối, căn ở góc khuất của khuôn viên thường yên nhất, nhưng xa nhà chung nhất, có khi phải leo nhiều bậc nhất.
Khi đặt căn trong một cụm, nên nói rõ ưu tiên của mình với chủ nhà: muốn gần nhà chung vì đi với ông bà, hay muốn căn khuất vì đi hai người. Chủ nhà hiểu khuôn viên của họ hơn mọi tấm ảnh, và thường sẵn lòng xếp đúng căn nếu còn lịch trống.
Tiếng động trong khuôn viên đến từ đâu
Nhà chung và bếp lớn. Buổi tối là lúc đông nhất, có khi có nhóm khách ngồi ăn uống, trò chuyện tới khuya. Căn càng gần, tiếng càng rõ, nhất là căn nhà gỗ vách mỏng.
Chỗ để xe. Xe tới muộn, tiếng cửa xe đóng, tiếng người khuân đồ. Căn sát chỗ để xe nghe rõ những khoảng này, nhất là tối thứ Sáu và sáng Chủ nhật.
Hiên của căn bên cạnh. Nếu hai hiên quay vào nhau hoặc chỉ cách một khoảng ngắn, tiếng nói chuyện ngoài hiên sang nhau rất dễ. Ở vùng đồi yên tĩnh, âm thanh đi xa hơn ở phố.
Máy móc của khuôn viên. Máy bơm nước, máy phát điện dự phòng, máy nước nóng đặt ngoài trời. Hỏi chủ nhà các thiết bị này đặt ở đâu nếu ngủ nông.
Vườn và thôn xóm xung quanh. Tiếng gà gáy, tiếng chó, tiếng máy tưới cà phê mùa khô, tiếng xe nông dân đi rẫy sớm. Đây là âm thanh của nơi chốn, không tránh được, chỉ cần biết trước.
Đọc cách bố trí qua ảnh và qua câu hỏi
Ít trang giới thiệu đăng sơ đồ khuôn viên, nhưng ảnh chụp từ trên cao hoặc ảnh toàn cảnh thường để lộ cách bố trí. Nhìn xem các căn cách nhau bao xa, hiên quay về đâu, lối đi chung chạy qua chỗ nào. Ảnh chụp từ hiên căn mình mà thấy rõ hiên căn khác là dấu hiệu hai căn nhìn thấy nhau.
Nếu không có ảnh, ba câu hỏi đủ để hình dung: khuôn viên có bao nhiêu căn, căn này cách căn gần nhất bao xa, nhà chung và chỗ để xe nằm ở đâu so với căn này. Chủ nhà có thể trả lời bằng một tấm ảnh chụp nhanh từ cửa căn nhà nhìn ra, thứ ảnh giá trị hơn nhiều tấm ảnh đẹp.
Một mẹo nhỏ là hỏi khuôn viên có nhận nhóm đông hay tiệc không. Nếu có, những đêm cuối tuần có thể ồn hơn bình thường. Không phải lỗi gì, chỉ là để anh chị chọn ngày hoặc chọn căn xa hơn cho phù hợp.
So ba kiểu bố trí theo nhu cầu
Mỗi kiểu bố trí có người hợp riêng. Bảng dưới gợi ý theo những điều khách hay quan tâm khi ở vài đêm.
| Điều quan tâm | Căn đứng riêng | Căn trong cụm | Căn trong vườn nhà chủ |
|---|---|---|---|
| Riêng tư | Cao nhất | Tuỳ vị trí căn | Thấp hơn, có sinh hoạt nhà chủ |
| Có người khi cần | Phải gọi, chờ | Nhà chung gần | Gần nhất |
| Yên ban đêm | Rất yên | Tuỳ khách khác, tuỳ ngày | Theo nếp nhà chủ |
| Hợp với | Cặp đôi, gia đình nhỏ tự lập | Hầu hết mọi người | Người đi lần đầu, người thích được chăm |
| Nên hỏi | Người trông nhà ở đâu | Căn nào xa nhà chung | Gia đình chủ sinh hoạt giờ nào |
Ở cả ba kiểu, căn nhà là của riêng anh chị trong thời gian ở. Khác nhau chỉ ở khoảng xung quanh căn nhà, nhưng khoảng ấy quyết định phần lớn cảm giác yên hay không yên.
Khi đi hai nhóm hoặc nhiều thế hệ
Một lợi thế của khuôn viên nhiều căn là chia nhóm dễ. Hai gia đình đi chung có thể thuê hai căn gần nhau, ban ngày qua lại, tối ai về nhà nấy. Đi cùng ông bà thì xin căn gần nhà chung cho ông bà, căn khuất hơn cho người trẻ. Cách này giữ được cả sự gần gũi lẫn khoảng riêng.
Khi thuê nhiều căn, hỏi chủ nhà xếp các căn liền nhau trên cùng một nhánh lối đi để đi lại không phải lên xuống nhiều bậc, và để nhóm mình không làm ồn sang khách khác. Nếu nhóm có trẻ nhỏ thích chạy qua lại giữa các căn, hỏi lối đi có lan can hay đoạn nào dốc, sát mép taluy không.
Ngược lại, nếu muốn yên tĩnh tuyệt đối mà khuôn viên đang có nhóm đông thuê nhiều căn, có thể hỏi chủ nhà chọn ngày khác hoặc căn tách hẳn. Đây là thông tin chủ nhà biết rõ nhất và thường sẵn lòng chia sẻ.
Ban đêm trong khuôn viên: đèn, lối đi và cảm giác an tâm
Ban ngày, ba kiểu bố trí khác nhau chủ yếu ở chuyện riêng tư. Ban đêm, khác biệt lớn nhất lại là ánh sáng. Ở vùng đồi xa phố, khi tắt đèn hiên, xung quanh tối đặc, chỉ còn đèn của những căn khác hoặc ánh trăng trên mặt hồ. Trong một cụm nhiều căn, đèn lối đi chung thường bật suốt đêm, đủ để thấy đường ra chỗ để xe, nhưng cũng có thể hắt vào cửa sổ của căn nằm sát lối. Ở căn đứng riêng, ánh sáng là do anh chị tự quyết: bật đèn hiên thì sáng một khoảng, tắt đi là thấy sao.
Người ngủ cần tối hoàn toàn nên hỏi phòng ngủ có rèm cản sáng không và đèn lối đi chung nằm phía nào so với cửa sổ. Người hay thức dậy giữa đêm, nhất là ông bà, thì ngược lại cần đèn ngủ nhỏ trong nhà và đèn hiên bật được từ bên trong. Đèn ngoài trời ở vùng vườn cũng hút côn trùng; căn sát đèn lối đi chung thường có nhiều bướm đêm bám cửa lưới hơn.
Cảm giác an tâm ban đêm cũng khác nhau. Trong cụm, thấy ánh đèn căn bên cạnh làm nhiều người yên lòng. Ở căn đứng riêng, sự yên lòng đến từ việc biết rõ cửa khoá ra sao, đèn pin để đâu và gọi ai khi cần. Không kiểu nào an toàn hơn hẳn kiểu nào, chỉ là chỗ dựa khác nhau. Trước khi tắt đèn đi ngủ đêm đầu, đứng ở hiên nhìn quanh một lượt cũng giúp quen với bóng tối của nơi mình ở: biết chỗ nào là lối đi, chỗ nào là vườn, chỗ nào là mép dốc, để nếu phải ra ngoài lúc khuya thì không bỡ ngỡ.
Câu hỏi thường gặp
Căn đứng riêng có an toàn không khi ở xa người?
Phần lớn vùng hồ yên bình. Điều cần lo là sự cố trong nhà như mất điện, kẹt khoá, trượt ngã hơn là an ninh. Hỏi trước người trông nhà ở đâu, cách liên lạc ban đêm, và giữ điện thoại có pin, đèn pin bên giường là đủ cho hầu hết tình huống.
Có xin chọn căn cụ thể trong khuôn viên được không?
Thường được nếu căn đó còn trống vào ngày anh chị đi. Nói rõ lý do, ví dụ đi với ông bà nên cần căn ít bậc, hay đi hai người nên muốn căn khuất. Chủ nhà hiểu nhu cầu sẽ xếp căn hợp hơn là để ngẫu nhiên.
Căn sát nhà chủ có giống homestay không?
Gần giống về không khí nhưng khác về căn nhà: anh chị vẫn có căn riêng, phòng tắm riêng, cửa riêng. Chỉ có sân và cổng là chung với gia đình chủ. Ai thích được hỏi han, ăn cơm nhà chủ thì kiểu này rất hợp.
Làm sao biết cuối tuần khuôn viên có ồn không?
Hỏi chủ nhà ngày mình đi có nhóm đông nào đặt không, khuôn viên có nhận tiệc hay ăn uống tập trung buổi tối không. Nếu có, xin căn xa nhà chung hoặc chọn đi giữa tuần, khi khuôn viên thường vắng hơn.
Đi một mình có nên chọn căn đứng riêng không?
Tuỳ người. Nếu quen ở một mình và thích yên tĩnh tuyệt đối, căn đứng riêng rất hợp. Nếu lần đầu đi một mình tới vùng đồi, căn trong cụm gần nhà chung thường dễ chịu hơn, vì có người quanh đó khi trời tối và khi cần hỏi đường, hỏi đồ.