Đi xe máy tới nhà nghỉ trên đồi ở Tà Đùng thường tiện hơn ô tô ở đoạn cuối: xe máy hay được để gần nhà hơn, có khi chạy lên được tới sát hiên. Nhưng lối dốc trong khuôn viên, nhất là lối đất đỏ ướt, lại là chỗ người đi xe máy dễ ngã nhất cả chuyến. Trước khi đến, hỏi chủ nhà xe dựng ở đâu, nền cứng hay đất, có mái che không, lối lên nhà có cho xe chạy không. Tới nơi, lối khô và lát cứng thì chạy chậm lên; lối ướt, dốc gắt hay chưa quen thì dắt xe, hoặc để xe dưới chân dốc rồi đi bộ.
Nhiều người lên vùng hồ bằng xe máy, tự lái từ các thành phố lân cận hay thuê xe tại chỗ. Bài này không bàn đường đi hay chặng đường, mà chỉ nói đoạn ngắn nhất và hay bị coi nhẹ nhất: từ cổng khuôn viên tới chỗ chiếc xe nằm yên qua đêm, và những lần dắt xe ra vào trong mấy ngày ở.
Xe máy để ở đâu trong khuôn viên nhà nghỉ trên đồi
Mỗi khuôn viên một cách. Có nơi làm hẳn một gian nhà xe chung lợp tôn ở gần cổng, khách để xe ở đó rồi đi bộ lên các căn. Có nơi cho dựng xe dưới mái hiên ngay cạnh căn nhà, ra vào rất tiện. Có nơi chỉ có một khoảng đất trống bên lối đi, xe đứng ngoài trời. Lại có căn mà lối bê tông chạy thẳng từ đường thôn lên tới sân, xe máy đi vào tận cửa.
Kiểu nào cũng có cái được cái mất. Nhà xe chung ở chân dốc thì xe được che, chủ nhà dễ trông, nhưng mỗi lần lấy đồ trong cốp là một lượt đi bộ. Dựng dưới hiên thì tiện nhưng xe chiếm chỗ ngồi, khí nóng và mùi xăng sát cửa. Để ngoài trời thì sáng ra yên xe ướt sương, chiều mưa thì ướt sũng.
Vì vậy câu đầu tiên nên hỏi là xe dựng ở đâu, có mái không, nền gì. Câu thứ hai là từ chỗ dựng xe lên căn nhà đi thế nào. Hai câu này giúp đoàn đi xe máy biết mình có phải mang đồ đi bộ không, và có cần mang áo trùm xe theo không.
Đoàn nhiều xe máy thì hỏi thêm chỗ dựng có đủ cho tất cả không, hay phải chia hai nơi. Xe dựng chen chúc trên khoảng đất dốc dễ đổ dây chuyền, xe này tựa xe kia; để mỗi xe một khoảng, dựng cùng một chiều, lối giữa đủ cho một người dắt xe ra mà không phải dời xe khác.
Dựng xe trên mặt dốc và nền đất mềm
Chân chống nghiêng của xe máy đặt trên đất đỏ mềm là một cái bẫy quen thuộc. Lúc dựng, đất còn chắc; qua một đêm mưa hay sương, chân chống lún dần, sáng ra xe đã đổ nghiêng xuống đất. Trên mặt dốc, xe dựng chân chống nghiêng còn dễ đổ hơn nếu đầu xe quay xuống dốc.
Cách dựng chắc hơn: tìm chỗ nền cứng như bê tông, sỏi nén, đá; nếu chỉ có đất, kê một miếng gỗ phẳng hay một phiến đá dẹt dưới chân chống. Dùng chân chống giữa khi mặt đủ bằng, vì xe đứng trên hai điểm vững hơn. Trên dốc, dựng xe ngang dốc hoặc đầu xe hướng lên dốc, không để đầu xe chúc xuống.
Xe số thì về số một khi dựng trên dốc để xe khỏi trôi. Xe tay ga không có số, nên chọn chỗ bằng nhất có thể, hoặc dựng ngang dốc và kéo phanh khoá nếu xe có. Trước khi bỏ đi, lắc nhẹ tay lái xem xe có đứng vững không. Mất vài giây, nhưng đỡ một buổi sáng phải dựng xe đổ trong bùn và kiểm tra gương, tay phanh.
Nếu sáng ra thấy xe đã đổ, đừng vội một mình nâng xe lên trên đất trơn. Tắt khoá, gọi thêm một người, hai người đứng phía cao của dốc, nâng bằng chân chứ không bằng lưng. Dựng lại xong, nhìn dưới gầm xem có rỉ xăng, dầu không, kiểm tay phanh, gương, đèn trước khi chạy. Xe đổ nằm lâu có thể khó nổ máy một lúc; chờ vài phút rồi thử lại, không đề liên tục.
Chạy xe lên lối dốc trong khuôn viên: khi nào nên, khi nào không
Lối bê tông khô, dốc vừa phải, đủ rộng, không có bậc thì người quen chạy xe có thể chạy chậm lên tới nhà. Lối đó mà ướt thì vẫn lên được nếu mặt bê tông nhám, nhưng xuống mới là lúc cần cẩn thận: phanh nhẹ cả hai bánh, không bóp gấp phanh trước, giữ tốc độ thật chậm từ đầu dốc.
Lối đất, lối sỏi rời, lối có bậc thì không nên cố chạy xe, nhất là khi ướt. Bánh xe trên đất đỏ ướt mất bám rất nhanh, xe trượt ngang trong tích tắc. Lên dốc đất mà xe hụt đà giữa chừng, người lái phải chống chân trên đất trơn, giữ một chiếc xe nặng đang muốn trôi ngược, là lúc ngã dễ nhất. Xe tay ga lên dốc gắt chở hai người còn dễ hụt đà hơn.
Nguyên tắc đơn giản: chưa đi lối đó lần nào thì đi bộ lên xem trước. Người ngồi sau xuống đi bộ, người lái chạy một mình hoặc dắt. Lối vừa có mưa, trời tối, hay đang chở đồ thì để xe ở chỗ bằng dưới chân dốc. Vài chục bước đi bộ không làm kỳ nghỉ kém đi, một cú ngã xe trên lối đá thì có.
Dắt xe lên xuống dốc cho đỡ mệt và đỡ ngã
Đi phía trên dốc của xe. Khi dắt xe ngang hay chéo dốc, người đứng phía cao hơn, xe ở phía thấp. Nếu xe trượt, nó đổ ra xa người chứ không đè vào chân.
Nổ máy và ga nhẹ khi dắt lên. Dắt lên dốc dài, để máy chạy, tay ga hé thật nhẹ cho xe tự đỡ một phần sức, người đi bên cạnh giữ tay lái và bóp phanh khi cần dừng.
Tắt máy và giữ phanh khi dắt xuống. Dắt xuống, bóp phanh từng nhịp, để xe đi chậm hơn bước chân. Đừng để xe kéo người đi.
Một người dắt, một người đỡ đuôi. Với lối gắt, có thêm một người giữ yên sau hay baga giúp xe không trôi ngược. Người đỡ đứng lệch sang bên, không đứng thẳng sau đuôi xe.
Dừng ở chỗ bằng. Mỏi tay thì dừng ở khoảng bằng, dựng xe chắc rồi nghỉ, không đứng giữ xe giữa dốc.
Mưa, sương và chiếc xe để ngoài trời qua đêm
Đêm ở vùng đồi quanh hồ thường có sương, sáng ra yên xe, gương, đồng hồ đều đọng nước. Mùa mưa, những cơn mưa chiều có thể kéo vào tối. Xe để ngoài trời qua đêm thì sáng hôm sau phải lau yên, lau gương, và với vài xe cũ, nổ máy hơi khó hơn ngày thường.
Mang theo một chiếc áo trùm xe mỏng, gấp gọn bỏ cốp, là đủ che cho cả đêm. Không có áo trùm thì ít nhất trùm yên bằng túi nilon lớn hay áo mưa cũ. Mũ bảo hiểm đừng treo ngửa trên gương, nước mưa và sương đọng vào lót mũ, sáng ra đội lên ẩm lạnh; mang mũ vào hiên hay treo úp xuống.
Găng tay, áo khoác, khẩu trang, những thứ hay để luôn trên xe, mang vào nhà phơi chỗ khô. Giấy tờ xe để trong túi chống nước hoặc mang theo người, không bỏ trong cốp qua đêm mưa. Sáng ra, khởi động xe, để máy chạy một lúc, kiểm tra phanh trước khi xuống dốc, vì má phanh ướt sương bám kém hơn lúc khô.
Chở đồ lên nhà bằng xe máy
Đoàn đi xe máy thường mang ít đồ hơn đoàn đi ô tô, nhưng vẫn có những thứ cồng kềnh: túi đồ ăn mua ở chợ, bình nước, có khi cả thùng trái cây. Nếu lối bê tông cho xe chạy tới nhà, chở đồ lên bằng xe là tiện nhất, miễn là đồ buộc chắc, không lệch, không che tầm nhìn.
Lối đất hay lối có bậc thì đừng chở đồ chạy lên. Dừng xe dưới chân dốc, chuyển đồ đi bộ thành vài lượt, như đoàn đi ô tô vẫn làm. Đồ treo hai bên tay lái là kiểu chở nguy hiểm nhất trên dốc trơn, vì túi đung đưa làm lệch tay lái đúng lúc cần giữ thăng bằng.
Không chở trẻ nhỏ chạy lên lối dốc đất hay lối ướt trong khuôn viên, dù chỉ một đoạn ngắn. Người lớn bế hay dắt trẻ đi bộ, người lái chạy xe một mình. Nhiều tai nạn nhỏ xảy ra đúng ở những đoạn "chỉ vài chục mét nữa là tới", khi ai cũng đã mệt và muốn vào nhà cho nhanh.
Khoá xe, xe thuê và xe máy điện
Vùng quê quanh hồ phần nhiều yên bình, nhưng thói quen tốt thì nên giữ ở đâu cũng vậy: khoá cổ, rút chìa, khoá đĩa nếu có, không để mũ, điện thoại, sạc dự phòng trên xe. Xe để chỗ khuất ngoài tầm nhìn từ căn nhà thì càng nên khoá kỹ. Nếu khuôn viên có nhà xe chung, hỏi chủ nhà có khoá cổng ban đêm không.
Xe thuê tại chỗ thì kiểm tra trước khi chạy lên dốc lần đầu: phanh trước, phanh sau ăn đều không, lốp còn gai không, đèn sáng không. Xe thuê đã chạy nhiều đường đồi có thể mòn má phanh. Thấy phanh yếu, báo nơi cho thuê đổi xe, đừng cố dùng trên lối dốc của nhà nghỉ.
Xe máy điện leo dốc hao pin nhanh hơn chạy đường bằng, nên tính dư pin cho những đoạn lên xuống trong khuôn viên. Hỏi chủ nhà có chỗ cắm sạc ở nơi khô ráo, có mái không. Không kéo dây điện từ trong nhà ra chỗ dựng xe ngoài trời ẩm ướt, và không sạc xe ngay sát cửa phòng ngủ trong nhà gỗ.
Gợi ý nhanh theo tình trạng lối
Gợi ý theo trải nghiệm chung của người đi xe máy, không thay cho lời dặn của chủ nhà về lối cụ thể.
| Tình trạng lối | Chạy xe lên | Dắt xe | Để dưới chân dốc |
|---|---|---|---|
| Bê tông khô, dốc vừa | Được, chạy chậm | Không cần | Tuỳ thích |
| Bê tông ướt, dốc vừa | Được nếu quen, xuống thật chậm | Nên với người mới | Tuỳ thích |
| Sỏi rời hoặc đất khô | Ngại | Nên | Nên nếu dốc gắt |
| Đất đỏ ướt | Không | Khó, dễ trượt | Nên |
| Có bậc thang | Không | Không | Bắt buộc |
Bảng dừng ở mức gợi ý; mỗi người một tay lái, mỗi xe một sức kéo. Điều chắc chắn là lần đầu đến, trời tối hay vừa mưa thì chọn cột bên phải. Đã quen lối vào ban ngày, lối khô, thì mới dần sang cột bên trái.
Nếu đoàn có cả xe máy lẫn ô tô, người đi xe máy cũng nên đọc bài về chỗ để ô tô trong cùng chuyên mục: chỗ đỗ ô tô và chỗ dựng xe máy thường nằm cạnh nhau, chia nhau một khoảng bằng nhỏ trên sườn đồi, nên sắp xếp trước để không ai bị chắn lối ra vào sáng hôm sau.
Câu hỏi thường gặp
Nhà nghỉ trên đồi ở Tà Đùng có chỗ để xe máy không?
Phần nhiều có, nhưng khác nhau: nhà xe chung ở gần cổng, dưới mái hiên cạnh căn nhà hay khoảng đất trống ngoài trời. Hỏi chủ nhà xe dựng ở đâu, có mái che không, nền cứng hay đất, và từ đó lên nhà đi thế nào.
Có nên chạy xe máy lên lối dốc đất đỏ trong khuôn viên không?
Không nên khi lối ướt, có sỏi rời hay có bậc. Bánh xe trên đất đỏ ướt mất bám rất nhanh. Để xe ở chỗ bằng dưới chân dốc rồi đi bộ lên, hoặc dắt xe nếu lối không quá gắt và chưa ướt.
Dựng xe trên đất mềm sao cho không bị đổ qua đêm?
Tìm chỗ nền cứng, hoặc kê miếng gỗ phẳng, phiến đá dẹt dưới chân chống. Dùng chân chống giữa nếu mặt đủ bằng. Trên dốc, dựng ngang dốc hoặc đầu xe hướng lên, xe số thì về số một.
Dắt xe xuống dốc thế nào cho an toàn?
Tắt máy, bóp phanh từng nhịp để xe đi chậm hơn bước chân, người đứng phía cao hơn của dốc để nếu xe trượt thì đổ ra xa. Lối gắt thì có thêm một người giữ phía sau, đứng lệch sang bên.
Có cần mang áo trùm xe khi ở nhà nghỉ trên đồi không?
Nên mang một chiếc áo trùm mỏng nếu chỗ để xe không có mái. Đêm vùng đồi nhiều sương, mùa mưa có mưa chiều tối. Mũ bảo hiểm, găng tay, áo khoác thì mang vào hiên, giấy tờ để trong túi chống nước.
Xe máy điện đi Tà Đùng cần lưu ý gì ở chỗ ở?
Leo dốc hao pin nhanh, nên tính dư pin. Hỏi chủ nhà chỗ sạc khô ráo có mái che. Không kéo dây điện ra chỗ dựng xe ẩm ướt ngoài trời và không sạc xe sát cửa phòng ngủ trong nhà gỗ.