Ở căn nhà nghỉ Tà Đùng, hiên gỗ và vách kính là hai chỗ cần để ý nhất: không ngồi hay tựa mạnh vào lan can khi chưa thử độ chắc, đi chậm trên sàn gỗ buổi sáng có sương và sau mưa, và coi mọi tấm kính lớn sát sàn là một bức tường có thể vỡ. Kính không có dấu nhận biết thì dán tạm một dải băng giấy ngang tầm mắt trẻ, và kéo rèm khi có gió giật.
Hiên gỗ nhìn ra mặt hồ, cửa kính lớn mở ra vườn là những thứ khiến người ta chọn một căn house thay vì một phòng khách sạn. Đó cũng là phần căn nhà chịu nắng mưa nhiều nhất, và là phần người dùng hay quên rằng nó có giới hạn. Bài này đi qua ba chỗ: lan can, mặt sàn hiên và kính, theo góc nhìn của người ở chứ không phải người làm nhà.
Lan can hiên: nhìn đẹp không có nghĩa là chắc
Lan can gỗ ngoài trời phải chịu nắng, mưa, sương, độ ẩm thay đổi liên tục. Gỗ co ngót, đinh vít gỉ, chân cột chỗ tiếp xúc với sàn hay đọng nước nên mục từ bên trong. Phần trên của lan can vẫn được sơn, được lau, nhìn mới, trong khi phần chân đã yếu. Đây là lý do một lan can trông đẹp vẫn có thể bật ra khi có người tựa mạnh.
Khi nhận nhà, thử lan can bằng cách đứng vững trên sàn, một tay đẩy nhẹ rồi tăng dần lực ra phía ngoài, ở vài vị trí khác nhau. Lan can tốt gần như không nhúc nhích. Nếu thấy rung lắc, kêu lục cục, có khe hở giữa cột và sàn, hoặc thấy gỗ mềm, mủn ở chân cột, đó là dấu hiệu nên báo.
Ngay cả với lan can chắc, đừng dùng nó như chiếc ghế. Ngồi vắt vẻo trên tay vịn để chụp ảnh với mặt hồ phía sau là hình ảnh quen thuộc, và cũng là tình huống ngã nguy hiểm nhất, vì phía bên kia lan can của căn nhà trên đồi thường là dốc. Một đám đông tựa vào cùng một đoạn lan can cũng tạo lực lớn hơn nhiều so với một người.
Hiên của căn nhà nghỉ cũng hay được dùng làm chỗ phơi đồ. Vắt khăn ướt, chăn, áo mưa lên lan can thì nhẹ, nhưng treo võng, buộc dây phơi kéo căng hay treo chậu cây nặng vào lan can là đặt lên nó một lực mà nó không được làm ra để chịu. Hỏi chủ nhà chỗ phơi và chỗ mắc võng nếu cần.
Với trẻ nhỏ, nhìn khe giữa các thanh lan can và khoảng hở giữa thanh dưới cùng với sàn hiên. Thanh ngang nằm ngang như bậc thang là thứ trẻ hay trèo lên. Hiên của căn nhà trên đồi không phải chỗ để trẻ chơi một mình.
Sàn gỗ ngoài trời: sương sớm, mưa và rêu
Ở vùng đồi quanh hồ, buổi sáng thường có sương, mặt gỗ ngoài hiên ướt dù đêm không mưa. Sàn gỗ ướt trơn hơn sàn gạch nhám nhiều, nhất là gỗ đã được bào nhẵn, phủ dầu bóng. Những tấm ván nằm trong bóng râm lâu ngày còn có một lớp rêu mỏng gần như không nhìn thấy, và rêu ướt là một trong những mặt trơn nhất mà người ta có thể bước lên.
Thói quen đơn giản giúp nhiều: buổi sáng bước ra hiên chậm, đi dép có đế bám thay vì đi tất, tránh chạy trên hiên. Để ý các vệt sẫm màu trên sàn, chỗ ván xanh rêu ở góc khuất nắng, chỗ nước nhỏ từ mái hiên xuống. Đó là những điểm trượt hay gặp.
Bậc từ hiên xuống vườn còn trơn hơn mặt hiên vì vừa ướt vừa có đất đỏ bám từ giày dép. Có căn có tay vịn ở bậc, có căn không. Khi xuống bậc, đi từng bậc một, tay vịn nếu có, không mang đồ cồng kềnh che khuất tầm nhìn xuống chân.
Một chi tiết nữa là chỗ ngồi ngoài hiên. Ghế gỗ, ghế mây để ngoài trời lâu ngày cũng có thể lỏng chân, mục mối nối. Trước khi ngồi phịch xuống chiếc ghế xích đu hay ghế dựa cũ ngoài hiên, lắc thử nó một cái. Ghế đặt sát mép hiên không có lan can thì kéo vào trong trước khi ngồi.
Nếu thấy ván sàn cong vênh, nứt, lún khi bước lên, đinh trồi đầu, hãy báo chủ nhà. Đinh trồi là nguyên nhân hay gặp của vết thương ở bàn chân người đi chân trần, và ván lún có thể là dấu hiệu dầm bên dưới đã yếu.
Kính lớn: kính gì, vỡ ra sao
Kính thường. Kính thường khi vỡ tạo thành những mảnh lớn, sắc, có thể gây vết cắt sâu. Nếu một tấm kính sát sàn là kính thường, va mạnh vào là chuyện nguy hiểm. Khách khó tự phân biệt bằng mắt, nên hỏi chủ nhà nếu thắc mắc.
Kính cường lực. Kính cường lực khi vỡ tan thành những hạt nhỏ, ít sắc hơn, giảm nguy cơ vết cắt sâu. Nhiều cửa kính lớn và vách kính trong nhà nghỉ dưỡng dùng loại này. Có những tấm kính cường lực có dấu khắc nhỏ ở góc, nhưng không phải tấm nào cũng có.
Kính dán an toàn. Kính dán gồm hai lớp kính ép với một lớp phim ở giữa. Khi vỡ, mảnh kính bám vào lớp phim, tấm kính rạn như mạng nhện nhưng không rơi. Loại này hay dùng ở lan can kính và mái kính.
Kính nào cũng vẫn vỡ. Dù là loại nào, kính vẫn vỡ khi bị va đập mạnh, khi có vật bay vào trong gió giật, hoặc khi nóng lạnh đột ngột. Kính an toàn chỉ làm giảm mức nguy hiểm khi vỡ, không làm kính không vỡ.
Đi đâm vào kính: tai nạn nghe buồn cười nhưng có thật
Một vách kính sạch, trong suốt, phía sau là khung cảnh vườn và mặt hồ, rất dễ bị mắt hiểu nhầm là khoảng trống. Người đang vội, trẻ con chạy ra hiên, người vừa ngủ dậy, người lạ nhà là những người hay đâm vào kính. Với kính cửa trượt, nhiều người quên rằng một nửa cửa đã đóng lại.
Cách phòng đơn giản là làm cho kính "nhìn thấy được". Nhiều căn nhà dán sẵn dải trang trí ngang tầm mắt người lớn và trẻ con. Nếu không có, anh chị có thể xin phép chủ nhà dán tạm một dải băng giấy, dễ bóc, không để lại keo. Đặt một chậu cây hay một chiếc ghế trước tấm kính sát sàn cũng giúp người đi tránh.
Với cửa kính trượt, nên giữ cửa ở trạng thái rõ ràng: hoặc mở hẳn, hoặc đóng hẳn. Cửa mở một nửa làm mắt khó phân biệt nửa nào là kính. Dặn trẻ không chạy qua cửa kính, đi chậm khi qua lại giữa phòng và hiên.
Không tựa lưng, không ngồi dựa vào vách kính, không để trẻ đập tay, đập đồ chơi lên kính. Không đặt đồ nặng sát chân vách kính, vì đồ đổ vào kính tạo lực tập trung ở một điểm, dễ làm kính vỡ hơn lực trải đều.
Kính, nóng lạnh và chuyện cửa trượt
Nhà vách kính ở vùng cao có biên độ nhiệt trong ngày khá lớn: trưa nắng hắt vào kính, đêm sương lạnh bên ngoài. Kính chịu được chuyện này nếu được lắp đúng, nhưng có vài thói quen nên tránh: dội nước lạnh lên mặt kính đang nóng nắng trưa, đặt máy sưởi sát mặt kính lạnh ban đêm, áp đồ nóng lên kính.
Cửa kính trượt có ray dưới sàn và ray trên. Ray dưới hay bị đất đỏ, sỏi nhỏ, lá khô kẹt vào, làm cửa nặng, phải giật mạnh mới kéo được. Giật mạnh cửa kính là cách làm bật bánh xe hoặc va mạnh vào khung. Nếu cửa kéo nặng, nhìn xuống ray xem có vật kẹt không, nhặt ra, kéo nhẹ lại. Vẫn nặng thì báo chủ nhà.
Chốt cửa kính trượt nên được gạt khi ra khỏi nhà và khi có gió. Cửa trượt không chốt có thể bị gió đẩy trượt mạnh, va vào khung. Kẹp tay ở cửa trượt cũng là chuyện hay gặp với trẻ nhỏ; dặn trẻ không chơi kéo cửa.
Khi có giông và gió giật, kéo rèm dày trước vách kính nếu có. Rèm không ngăn được kính vỡ nhưng giữ lại phần lớn mảnh văng vào trong phòng.
Khi kính vỡ hoặc có người bị cắt
Kính vỡ là tình huống cần làm bình tĩnh, vì vội vã là lúc bị cắt thêm. Thứ tự gọn nhất thường là:
- Cho mọi người, nhất là trẻ con và người đi chân trần, đứng yên tại chỗ hoặc lùi ra xa theo hướng không có mảnh kính.
- Người dọn mang giày dép đế dày, đeo găng hoặc dùng khăn dày, nhặt mảnh lớn trước, quét mảnh nhỏ sau, dùng băng dính quấn ngược để dính các hạt nhỏ còn sót.
- Không chạm vào khung kính còn treo mảnh lớn; dán băng dính chéo nếu được, ngăn lối đi qua khu vực đó và báo chủ nhà.
- Với vết cắt nhỏ: rửa sạch dưới vòi nước, kiểm không còn mảnh kính trong vết, ép bằng gạc sạch và băng lại.
- Với vết cắt sâu, chảy máu nhiều: ép chặt trực tiếp bằng vải sạch, giữ chỗ bị thương cao hơn tim nếu được, gọi cấp cứu 115 và nhờ chủ nhà hỗ trợ đưa đi cơ sở y tế gần nhất.
Gói mảnh kính vào giấy báo hay hộp giấy dày, ghi chú là kính vỡ trước khi bỏ, để người đổ rác không bị cắt tay.
Hỏi chủ nhà và chọn căn khi đi cùng trẻ nhỏ
Khi xem ảnh căn nhà có hiên rộng và vách kính lớn, gia đình có trẻ nhỏ nên hỏi thêm vài câu: hiên cao bao nhiêu so với mặt đất, lan can loại gì, khe hở có rộng không, kính là kính gì, có dán nhận biết không. Một chủ nhà quen đón gia đình thường trả lời được ngay và có khi còn chuẩn bị thêm tấm chắn tạm.
Nếu căn nhà có lan can kính, hỏi thêm về chân đỡ và độ cao. Lan can kính đẹp vì không che cảnh, nhưng trẻ con dễ nghĩ nó là khoảng trống và lao vào, cũng dễ trèo lên phần khung chân.
Với hiên của nhà sàn hoặc nhà dựng trên cột cao trên sườn dốc, khoảng cách từ mép hiên xuống đất có thể khá lớn. Đây là kiểu nhà nhiều người thích vì cảm giác lơ lửng giữa cây, nhưng không phải kiểu hợp với trẻ mới biết đi.
Danh mục về các kiểu nhà trên trang nói rõ hơn mỗi kiểu nhà có hiên và kính ra sao. Ở góc an toàn, chỉ cần nhớ: chỗ nào đẹp nhất trong ảnh thường là chỗ gần mép nhất, và mép là nơi cần một người lớn đứng gần.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết lan can hiên nhà nghỉ có chắc không?
Đứng vững trên sàn, một tay đẩy nhẹ rồi tăng dần lực ra ngoài ở vài vị trí. Lan can chắc gần như không nhúc nhích. Rung lắc, kêu lục cục, chân cột mủn hay có khe hở là dấu hiệu nên báo chủ nhà và tránh tựa.
Vì sao sàn gỗ ngoài hiên buổi sáng lại trơn?
Vùng đồi quanh hồ hay có sương sớm làm ướt mặt gỗ, cộng với lớp rêu mỏng ở chỗ khuất nắng, khiến sàn trơn dù đêm không mưa. Nên đi dép có đế bám, bước chậm và tránh chạy trên hiên vào buổi sáng.
Kính cường lực có an toàn tuyệt đối không?
Không. Kính cường lực khi vỡ tan thành hạt nhỏ nên ít gây vết cắt sâu hơn kính thường, nhưng vẫn vỡ khi bị va mạnh hoặc gặp vật bay trong gió. Vẫn cần tránh va đập, tựa người và để đồ nặng sát kính.
Có được dán băng giấy lên kính của nhà nghỉ không?
Nên xin phép chủ nhà trước. Phần lớn chủ nhà đồng ý dán tạm một dải băng giấy dễ bóc ngang tầm mắt trẻ để tránh đâm vào kính. Bóc ra khi trả nhà và không dùng loại băng keo để lại vết.
Cửa kính trượt kéo nặng thì làm gì?
Nhìn xuống ray dưới xem có sỏi, đất hay lá khô kẹt không, nhặt ra rồi kéo nhẹ lại. Không giật mạnh vì dễ bật bánh xe và va vào khung. Nếu vẫn nặng, báo chủ nhà để họ chỉnh.
Kính vỡ trong phòng thì dọn thế nào cho an toàn?
Cho mọi người đứng yên hoặc lùi xa, người dọn mang giày đế dày và găng hoặc khăn dày, nhặt mảnh lớn trước, quét mảnh nhỏ sau, dùng băng dính để dính hạt còn sót. Gói kính vào giấy dày trước khi bỏ và báo chủ nhà.