Lần đầu ở Tà Đùng, kiểu house dễ chịu và ít bất ngờ nhất thường là bungalow hoặc nhà gỗ, nhà xây một tầng có mái che hiên rộng: ngủ tầng trệt, phòng tắm trong nhà, vách và mái kín, lối vào ít bậc. Những kiểu "lạ" như nhà vách kính, A-frame có gác, container rất thú vị nhưng có nhiều điều cần biết trước về nhiệt, cầu thang và tiếng động; nên thử khi đã quen vùng đồi hoặc chỉ ở một đêm.
Người lần đầu không biết đêm trên đồi lạnh tới đâu, mưa chiều kéo dài bao lâu, dốc trong khuôn viên ra sao. Vì thế, căn nhà nên là thứ ổn định nhất của chuyến đi. Bài này giải thích vì sao, gợi ý cách vẫn có trải nghiệm đáng nhớ mà không đánh cược vào một căn nhà quá khác thường, và những gì nên chuẩn bị tuỳ kiểu nhà mình chọn.
Vì sao người lần đầu nên ưu tiên căn nhà ổn định
Chuyến đầu tiên tới một vùng mới luôn có nhiều ẩn số: đường đi lâu hơn dự tính, tới nơi trời đã tối, thời tiết khác dự báo, đồ mang theo thiếu món này thừa món kia. Trong những ẩn số ấy, căn nhà là thứ duy nhất anh chị chọn trước được một cách chắc chắn. Chọn một căn nhà dễ ở là bớt đi một ẩn số.
Căn nhà ổn định là căn giữ nhiệt đều, không quá nóng trưa không quá lạnh đêm; mưa nghe vừa phải; lối từ xe vào nhà không quá dốc; có mọi thứ cần thiết trong nhà, không phải đi ra ngoài lúc khuya. Nghe thì bình thường, nhưng với một căn nhỏ trên đồi, có đủ những điều ấy cùng lúc không phải chuyện hiển nhiên.
Khi căn nhà ổn định, anh chị có sức để tận hưởng phần còn lại: đi dạo buổi sáng, ngồi hiên buổi chiều, ra hồ, đi chợ. Khi căn nhà gây khó, cả chuyến đi xoay quanh việc chống lạnh, tìm chỗ sạc điện, leo bậc. Nhiều người kể về chuyến đi đầu tiên không phải bằng cảnh hồ, mà bằng đêm mất ngủ vì căn nhà lạnh.
Bốn đặc điểm của một căn house dễ ở
Ngủ ở tầng trệt hoặc có giường ở tầng dưới. Không phải leo cầu thang dốc lúc nửa đêm, không phải lo trẻ con hay người lớn tuổi trên gác. Nếu căn có gác, gác chỉ là chỗ ngủ thêm cho người thích.
Phòng tắm trong nhà, nước nóng ổn định. Đêm trên đồi se lạnh; đi ra ngoài trời để tắm, hoặc tắm dở thì hết nước nóng, là chuyện làm tụt cảm xúc nhanh nhất. Hỏi rõ phòng tắm nằm đâu, đun nước bằng gì.
Vách và mái kín, có lớp cách nhiệt hoặc mái ngói. Căn nhà không theo sát nhiệt độ ngoài trời. Mưa nghe êm. Nắng trưa không làm nóng bức. Đây là thứ giữ giấc ngủ, mà giấc ngủ giữ cả chuyến đi.
Lối vào ngắn, ít bậc, có đèn. Tới nơi lúc tối, xách đồ từ xe vào nhà không phải dò đường lên dốc. Sáng ra lấy thêm đồ cũng không phải leo nhiều.
Có mái hiên che mưa đủ rộng. Chiều mưa, vẫn ngồi ngoài hiên được, nhìn mưa trên đồi, không phải giam mình trong nhà. Hiên có mái là phần đáng giá của một căn house mà người lần đầu hay bỏ qua.
Vẫn có "chất vùng cao" mà không phải đánh cược
Chọn căn nhà dễ ở không có nghĩa là chọn căn nhà nhạt. Một căn nhà gỗ trệt làm kín, có hiên mái tôn cách nhiệt, nhìn ra vườn cà phê, vẫn đậm chất vùng cao. Một căn bungalow có trần gỗ, cửa sổ nhìn ra đồi, sàn gỗ ấm chân, vẫn khác hẳn phòng khách sạn phố. Cái chất ấy nằm ở vật liệu tự nhiên và vị trí giữa vườn, không cần đến những kiểu dáng quá táo bạo.
Nếu muốn có một chút "lạ" trong chuyến đầu, chọn căn có một yếu tố khác thường thay vì toàn bộ: một căn nhà gỗ có một mặt kính lớn ở phòng khách nhưng phòng ngủ kín; một căn có gác lửng nhưng giường chính ở tầng dưới; một căn nhà xây có hiên gỗ rộng nhìn ra hồ. Như vậy vẫn có khoảnh khắc đáng nhớ mà đêm ngủ vẫn yên.
Những kiểu nhà đặc biệt như nhà kính nhiều mặt, A-frame chỉ có gác ngủ, container nhỏ, để dành cho chuyến thứ hai, khi đã biết đêm ở đây lạnh ra sao và mình chịu được tới đâu. Hoặc ở một đêm trong chuyến đầu, đêm còn lại ở căn dễ ở hơn.
Kiểu nhà và mức "bất ngờ" với người lần đầu
Bảng dưới xếp các kiểu nhà theo những điều người lần đầu hay bất ngờ. Đây là xu hướng chung; một căn cụ thể làm kỹ có thể dễ ở hơn nhiều.
| Kiểu nhà | Thường bất ngờ về | Mức dễ ở với người lần đầu | Nếu vẫn muốn chọn |
|---|---|---|---|
| Bungalow tường kín | Ít | Dễ | Hỏi vật liệu mái |
| Nhà xây mái dốc | Có khi hơi tối, ẩm nếu ít ở | Dễ | Hỏi nhà có thông gió không |
| Nhà gỗ trệt | Tiếng bước chân, khe gió | Khá dễ | Hỏi ván có khít, có chăn dày |
| Nhà sàn | Cầu thang, sàn mát về đêm | Vừa | Hỏi cầu thang có tay vịn, mái hiên |
| A-frame có gác | Trần thấp, gác nóng trưa, thang dốc | Vừa | Hỏi có giường tầng dưới |
| Container, khung thép | Đổi nhiệt nhanh, tiếng mưa | Cần chuẩn bị | Hỏi cách nhiệt, điều hoà hai chiều |
| Nhà vách kính nhiều mặt | Nóng trưa, lạnh đêm, riêng tư | Cần chuẩn bị | Hỏi rèm kín, sưởi, hướng kính |
Chữ "cần chuẩn bị" không có nghĩa là tránh. Nhiều người ở nhà kính lần đầu và rất thích, vì đã hỏi kỹ và mang đủ đồ. Bất ngờ chỉ đáng ngại khi không biết trước.
Chuẩn bị theo kiểu nhà mình chọn
Ngoài hành lý chung, mỗi kiểu nhà gợi ý thêm vài món nhỏ. Không tốn bao nhiêu chỗ trong vali, nhưng giúp đêm đầu tiên dễ chịu hơn nhiều.
- Nhà gỗ, nhà sàn: dép đi trong nhà đế mềm cho đỡ tiếng bước, áo ấm mỏng mặc ngủ, một đôi tất dày cho sàn mát buổi sáng.
- A-frame có gác: đèn pin nhỏ hoặc đèn đeo trán để xuống thang ban đêm, quần áo ngủ mỏng nếu gác ấm.
- Nhà vách kính: bịt mắt khi ngủ vì trời sáng sớm, áo khoác ấm cho đêm, nếu nhạy nắng thì kính râm cho buổi trưa trong nhà.
- Container, nhà khung thép: nút tai cho đêm mưa, thêm một lớp áo ấm, chai nước để cạnh giường vì không khí điều hoà khô.
- Nhà xây, bungalow: gần như không cần gì thêm; nếu đi mùa mưa, mang túi hút ẩm nhỏ cho vali.
- Mọi kiểu nhà trên đồi: giày đế bám cho lối đi ướt, đèn pin, sạc dự phòng phòng khi mất điện.
Danh sách đồ đi Tà Đùng đầy đủ theo mùa có ở nhiều trang khác; ở đây chỉ là phần thêm do chính căn nhà gợi ra.
Nửa giờ đầu khi nhận căn nhà
Người lần đầu thường xách đồ vào rồi ra hiên ngắm cảnh ngay. Dành mười lăm, hai mươi phút đầu để làm quen với căn nhà sẽ giúp đêm đó không có bất ngờ.
- Đi một vòng trong nhà khi trời còn sáng: biết công tắc đèn ở đâu, ổ điện nào gần giường, cửa nào mở ra đâu.
- Thử nước nóng: mở vòi ít phút, xem nóng nhanh hay chậm, bình có lớn không; báo chủ nhà ngay nếu không nóng.
- Xem cửa và khoá: cửa chính, cửa hiên, cửa sổ đóng có kín không, khoá có trơn không.
- Đếm chăn gối: có đủ chăn dày cho số người không, có chăn dự phòng ở đâu.
- Đi thử lối từ nhà ra chỗ để xe và nhà chung: nhớ chỗ có bậc, chỗ dốc, để tối đi không hụt chân.
- Hỏi chủ nhà số liên lạc buổi tối và cách xử lý khi mất điện, mất nước.
Làm xong những việc này, buổi tối còn lại là để nghỉ. Nếu có gì chưa ổn, báo chủ nhà lúc còn sáng sẽ dễ xử lý hơn nhiều so với lúc mười giờ đêm.
Khi căn nhà không như mình nghĩ
Dù hỏi kỹ, đôi khi căn nhà vẫn có điều khác với hình dung: lạnh hơn, ồn hơn, bậc thang nhiều hơn. Người lần đầu hay ngại nói, nghĩ là mình khó tính. Thật ra chủ nhà thường muốn biết sớm để xử lý: thêm chăn, mang máy sưởi, đổi căn nếu còn trống, chỉ cách đóng cửa cho kín.
Cách nói dễ được giúp nhất là cụ thể và bình tĩnh: căn nhà lạnh ở chỗ nào, nước nóng yếu từ lúc nào, bậc nào trơn. Chủ nhà nghe được vấn đề cụ thể sẽ biết mang gì tới, hơn là một câu "phòng không ổn". Với những điều không sửa được ngay, như tiếng gà gáy sớm hay tiếng mưa trên mái, thì đó là một phần của nơi chốn.
Mỗi lần như vậy cũng là một lần hiểu thêm về căn nhà vùng cao. Chuyến sau, anh chị sẽ biết mình hợp với kiểu nhà nào, cần hỏi gì, mang gì. Đó cũng là lý do chuyến thứ hai tới Tà Đùng thường dễ chịu hơn chuyến đầu, dù căn nhà có "lạ" hơn.
Mùa mưa hay mùa khô: kiểu nhà dễ ở có đổi không
Mùa đi làm đổi thứ tự ưu tiên khi chọn căn. Mùa khô, thường từ cuối năm tới khoảng tháng tư, trời nắng, đêm se lạnh, gió đồi mạnh. Khi ấy, người lần đầu nên lo nhất về cái lạnh ban đêm và nắng trưa: căn có mái cách nhiệt, cửa đóng kín, có chăn dày là đủ. Lối đi khô ráo nên chuyện bậc thang và dốc nhẹ nhàng hơn nhiều.
Mùa mưa thì khác. Mưa chiều làm lối đất đỏ trơn, bậc gỗ ngoài trời ướt, quần áo phơi lâu khô, không khí trong nhà ẩm. Lúc này, những thứ ít ai để ý mùa khô bỗng thành quan trọng: hiên có mái để cởi áo mưa trước khi vào nhà, chỗ treo đồ ướt, lối từ chỗ để xe tới cửa có mái che hay không, phòng tắm có thoát nước nhanh không. Một căn dễ ở mùa khô có thể thành căn bất tiện mùa mưa nếu thiếu những thứ ấy.
Vì vậy, người lần đầu đi mùa mưa nên cộng thêm hai câu hỏi vào danh sách: căn có hiên che đủ rộng không, và từ xe vào nhà có đoạn nào không có mái che, đường đất hay lát đá. Đi mùa khô thì hỏi thêm về chăn và cách giữ ấm ban đêm. Còn chuyện giữ đồ khô, giữ người ấm trong những ngày mưa dầm là mẹo sống bên trong căn nhà, có những trang khác bàn kỹ hơn. Ở đây chỉ cần nhớ: mùa nào thì căn nhà cũng phải hợp với mùa ấy trước, rồi mới tới chuyện đẹp.
Câu hỏi thường gặp
Lần đầu đi Tà Đùng có nên chọn nhà kính không?
Được, nếu đã hỏi kỹ có rèm kín, có điều hoà hai chiều hoặc máy sưởi, mặt kính quay hướng nào. Nếu ở hai đêm, có thể một đêm nhà kính, một đêm căn kín hơn. Nếu đi cùng trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, nên chọn kiểu khác cho chuyến đầu.
Kiểu nhà nào ít rủi ro nhất cho chuyến đầu?
Bungalow tường kín hoặc nhà xây một tầng có mái ngói hay mái tôn cách nhiệt, phòng tắm trong nhà, lối vào ít bậc. Kiểu này giữ nhiệt đều, mưa không ồn, đi lại dễ. Nó có thể không phải kiểu đẹp nhất trên ảnh, nhưng là kiểu ít làm anh chị mất ngủ nhất.
Đến nơi lúc tối thì cần biết gì về căn nhà?
Hỏi chủ nhà trước đường từ chỗ để xe vào căn có đèn không, có bậc hay dốc không, và nhờ người đón ở cổng nếu được. Vào nhà, tìm công tắc đèn, thử nước nóng, đếm chăn trước khi tháo đồ, vì sau đó ai cũng mệt và ngại làm.
Có nên đặt căn nằm cao nhất đồi cho đẹp không?
Với chuyến đầu, chỉ nên chọn nếu không mang nhiều đồ, không đi cùng người lớn tuổi hay trẻ nhỏ, và biết lối lên có đèn. Căn cao thường gió và lạnh hơn về đêm, đi lại nhiều bậc hơn. Căn lưng chừng đồi thường cân bằng tốt.
Nếu căn nhà lạnh quá thì xử lý thế nào?
Báo chủ nhà sớm để xin thêm chăn hoặc máy sưởi nếu có. Đóng hết cửa sổ, kéo rèm, chèn khăn ở khe chân cửa. Mặc tất và áo ấm mỏng khi ngủ. Nếu vẫn lạnh nhiều, hỏi có căn khác kín hơn còn trống không.