Khi thấy gió đổi hướng, trời tối nhanh và mây giông kéo tới, người ở căn nhà nghỉ quanh hồ Tà Đùng nên làm ngay ba việc: thu hoặc buộc chặt đồ trên hiên, đóng và chốt cửa sổ, cửa kính, rồi vào trong ngồi xa kính và tránh xa cây lớn. Xe đỗ dưới gốc cây nên dời ra chỗ trống trước khi gió tới, và không ai ở ngoài vườn hay trên hiên không mái trong lúc gió giật.
Gió ở vùng đồi quanh hồ có tính khí riêng. Mặt hồ rộng và các thung lũng tạo đường cho gió lùa, những cơn giông chiều mùa mưa thường mở đầu bằng một đợt gió giật mạnh trước khi mưa xuống. Với căn nhà nghỉ nhỏ trên sườn đồi, đợt gió đó có thể quật cửa, cuốn đồ, làm gãy cành cây và nhấc tấm tôn lỏng. Bài này nói về căn nhà trong lúc gió: chỗ nào yếu và anh chị làm gì.
Căn nhà nghỉ chịu gió ở những chỗ nào
Mái là phần chịu gió nhiều nhất. Mái tôn, mái lá, mái ngói đều có thể bị gió luồn vào dưới mép mái và nhấc lên, nhất là ở góc mái và mép hiên. Nhà A-frame có mái dốc xuống gần sát đất nên mặt mái đón gió lớn, nhưng hình dáng dốc lại giúp gió trượt qua. Nhà mái bằng hay mái dốc ít có hiên vươn rộng là chỗ gió dễ nhấc hơn. Với khách, điều cần nhớ là không đứng dưới mép hiên trong lúc gió giật mạnh.
Cửa là phần thứ hai. Cửa gỗ mở ra ngoài không có móc giữ có thể bị gió quật mạnh, gãy bản lề, kẹp tay. Cửa kính trượt lớn chịu áp lực gió trên cả mặt kính. Cửa sổ mở hé để thoáng, khi gió giật, đập vào khung liên tục.
Phần thứ ba là đồ rời trên hiên: ghế nhẹ, gối tựa, ô che nắng, chậu cây treo, võng, rèm vải ngoài trời, đèn lồng trang trí. Trong gió giật, những thứ này thành vật bay, đập vào kính, vào người hoặc rơi xuống dốc.
Phần thứ tư nằm ngoài căn nhà: cây lớn quanh nhà, cành khô trên cao, cột đèn, dây điện đi nổi. Nhà nghỉ quanh hồ thường được giữ cây cho mát, cho đẹp. Cây là tài sản của căn nhà, nhưng trong cơn gió lớn, cây là nguồn nguy hiểm hàng đầu cho người và xe.
Mười phút trước khi gió tới
Mây giông ở vùng đồi kéo tới khá nhanh, nhưng hầu như luôn có vài phút báo trước: gió đổi chiều, lạnh đột ngột, lá cây lật mặt trắng, mặt hồ gợn sóng xám. Trong mấy phút đó, làm theo thứ tự:
- Gọi mọi người trong vườn, trên hiên, ngoài lối mòn vào nhà.
- Gấp ô che nắng, hạ rèm vải ngoài trời, tháo võng hoặc buộc gọn võng lại.
- Mang gối tựa, khăn phơi, quần áo phơi vào trong; xếp ghế nhẹ sát vách hoặc mang vào.
- Đóng và chốt cửa sổ, cửa ra hiên; cửa kính trượt thì kéo hẳn và gạt chốt.
- Dời xe máy, ô tô ra khỏi gốc cây lớn, ra chỗ trống hoặc chỗ chủ nhà chỉ.
- Sạc sẵn điện thoại, để đèn pin ở chỗ dễ lấy vì gió giật thường kéo theo mất điện.
Nếu không kịp làm hết, ưu tiên người trước, cửa sau, đồ cuối cùng. Một chiếc ghế bay mất còn hơn một người bị thương vì chạy ra giữ ghế.
Trong lúc gió giật: ở đâu trong nhà
Chọn phòng có ít kính nhất và ở xa phía đón gió. Với nhà vách kính, đó có thể là phòng tắm hoặc góc phòng có vách đặc. Ngồi xa kính lớn, kéo rèm dày nếu có để giảm mảnh văng nếu kính vỡ. Với nhà gỗ hay nhà sàn, ngồi giữa phòng, xa vách đón gió và cửa sổ.
Không đứng dưới gác lửng hay dưới đồ treo trên cao như đèn chùm gỗ, kệ treo, quạt trần trong lúc căn nhà rung. Nhà khung nhẹ và nhà sàn có thể rung lắc và kêu cót két trong gió giật mạnh; đó thường là chuyển động bình thường của kết cấu gỗ, nhưng không nên ở ngay dưới những thứ có thể rơi.
Không mở cửa để "xem gió thế nào". Mở cửa đón gió trong lúc giật mạnh có thể làm cửa bật ngược, gió ùa vào nhà làm tăng áp lực lên mái. Nếu cần ra ngoài vì lý do gấp, đi cửa phía khuất gió.
Nếu nghe tiếng mái kêu lạ, tiếng tôn đập liên tục hoặc thấy nước tràn vào từ mép mái, đừng trèo lên kiểm tra. Ghi nhận chỗ đó, ở xa khu vực bên dưới, chờ gió ngớt rồi báo chủ nhà.
Cây quanh căn nhà nghỉ: đẹp lúc nắng, cần tránh lúc gió
Cây lớn quanh nhà nghỉ cho bóng mát, che bớt nắng chiều và làm căn nhà ẩn trong vườn. Nhưng cây ở vùng đồi đất đỏ, sau nhiều ngày mưa làm đất mềm, có thể bị bật gốc khi gió giật. Cành khô trên cao gãy rơi là chuyện phổ biến hơn cả. Vùng cà phê, mắc ca, sầu riêng, bơ quanh hồ cũng có những cây cao tán rộng.
Trong lúc gió, không đứng hay đỗ xe dưới tán cây lớn. Sau cơn gió, đi quanh nhà với con mắt cảnh giác: cành treo lơ lửng trên mái hay trên lối đi, cây nghiêng bất thường, đất nứt quanh gốc. Không đi dưới những chỗ đó, chỉ cho cả nhóm biết và báo chủ nhà.
Võng mắc giữa hai thân cây và ghế đặt dưới gốc cây là hình ảnh đẹp của căn nhà nghỉ, nhưng trong mùa giông, đó là chỗ nên rời đi ngay khi có gió mạnh. Cũng vậy với những bàn ghế đặt dưới tán cây sát mép dốc.
Cây đổ ngang đường điện là tình huống nguy hiểm. Dây điện đứt có thể nằm trong bụi cỏ ướt hay quấn trên cành. Không tiến lại gần, không dùng gậy khều, giữ mọi người và vật nuôi tránh xa, báo chủ nhà và ngành điện.
Sau cơn gió: đi một vòng trước khi ra hiên
Khi gió đã ngớt hẳn và không còn sấm, đi một vòng quanh nhà trước khi mọi người ùa ra hiên. Nhìn mái: có tấm tôn bị nhấc, ngói xô, mép lá tốc không. Nhìn hiên: lan can, cột hiên có bị đồ vật bay vào làm gãy không, sàn có vương mảnh kính, cành cây có gai.
Kiểm cửa kính: có vết rạn không. Kính đã bị va đập có thể nứt âm thầm, vỡ sau đó khi có người chạm vào hoặc khi nhiệt độ thay đổi. Kính có vết nứt thì không chạm, không kéo cửa, dán băng dính chéo để hạn chế mảnh rơi nếu có thể, báo chủ nhà.
Nhìn lối đi: bậc đất có bị nước xói, bậc gỗ có bị cành rơi làm gãy, đèn lối đi còn sáng không. Sau cơn gió thường là trời tối và mưa, bậc thang ngoài trời là chỗ dễ ngã nhất.
Cuối cùng, chụp ảnh những gì hỏng và báo chủ nhà ngay cả khi thấy chuyện nhỏ. Đồ hư do thời tiết thường không phải lỗi của khách, nhưng báo sớm giúp mọi việc rõ ràng, và giúp chủ nhà sửa trước khi khách kế tiếp tới.
Đồ treo, đèn trang trí và những thứ dễ bị quên
Căn nhà nghỉ dưỡng hay có nhiều đồ treo cho đẹp: dây đèn trang trí vắt qua hiên, đèn lồng mây tre, chuông gió, chậu cây treo, rèm voan bay trước cửa kính. Ngày thường chúng làm nên không khí; trong gió giật, chúng đập vào kính, vào vách, rơi xuống lối đi. Dây đèn trang trí ngoài trời bị gió giật căng có thể đứt, kéo theo cả ổ cắm nếu cắm tạm.
Khách không cần tháo đồ trang trí cố định của chủ nhà, nhưng có thể làm vài việc nhỏ: kéo rèm voan vào trong và đóng cửa, gỡ chậu cây treo thấp xuống đặt sát vách nếu gỡ được dễ dàng, rút phích dây đèn trang trí cắm ngoài hiên. Nếu không chắc, nhắn hỏi chủ nhà trước khi động vào.
Những thứ của chính đoàn mình hay bị quên nhất là khăn tắm phơi trên lan can, đồ bơi phơi trên dây, giày dép để ngoài hiên, túi ni lông, hộp đồ ăn. Sau cơn gió, chúng thường nằm ở dưới chân dốc hoặc mắc trên cây. Mang tất cả vào trong là việc mất một phút.
Gió đêm và giấc ngủ trong căn nhà nhẹ
Không phải cơn gió nào cũng đi kèm giông chiều. Có những đêm gió thổi đều từ mặt hồ lên, căn nhà gỗ hay nhà khung nhẹ kêu cót két, mái tôn rung, cửa sổ lạch cạch. Với người lần đầu ở kiểu nhà này, tiếng động đó dễ làm mất ngủ và lo lắng. Phần lớn là chuyển động bình thường của một căn nhà nhẹ, không phải dấu hiệu sắp hỏng.
Việc nên làm trước khi ngủ vào đêm gió là chốt hết cửa sổ, kể cả cửa sổ nhỏ trên gác. Cửa không chốt đập liên tục vừa gây ồn, vừa có thể vỡ kính. Kéo rèm, đặt chiếc ghế chặn cửa phòng nếu cửa phòng hay tự bật. Những tiếng động còn lại thường giảm nhiều.
Nếu tiếng động khác thường, như tiếng gỗ gãy, tiếng vật nặng rơi trên mái, hoặc có nước nhỏ giọt từ trần, đừng leo lên gác hay ra ngoài kiểm tra trong đêm tối. Chuyển xuống ngủ ở phòng dưới hoặc phòng khác xa chỗ đó, sáng ra mới xem và báo chủ nhà. Đêm tối, gió và mái trơn là ba điều kiện không nên cộng lại.
Chọn căn nhà và chọn phòng nếu đi vào mùa giông
Nếu chuyến đi rơi vào những tháng mưa nhiều, có thể hỏi chủ nhà vài câu khi chọn căn: nhà có cây lớn sát mái không, chỗ để xe có dưới tán cây không, cửa kính lớn ở phía nào. Những câu hỏi này không làm khó chủ nhà, mà giúp anh chị chọn căn hợp với chuyến đi.
Trong một cụm nhà nghỉ, căn nằm khuất sau sườn đồi thường đỡ gió hơn căn trên đỉnh hay căn sát mép nước. Căn sát mặt hồ đẹp nhưng đón gió từ mặt hồ trực tiếp. Không có câu trả lời đúng cho mọi người, chỉ là đánh đổi giữa khung cảnh và sự yên trong những ngày gió.
Với gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, căn nhà có hiên có mái che rộng và lối vào ít bậc ngoài trời giúp đi lại dễ hơn trong những buổi chiều mưa gió. Đây cũng là lý do nhiều người đi mùa mưa chọn căn nhà xây mái dốc hơn căn nhà kính hay lều nghỉ dưỡng.
Nếu muốn xem những căn nhà cụ thể và hỏi về vị trí từng căn, anh chị có thể tham khảo thêm ở tadungvilla.com, nơi giới thiệu chỗ ở thật quanh hồ.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết cơn gió giật sắp tới ở Tà Đùng?
Dấu hiệu thường thấy là trời tối nhanh, gió đổi chiều và lạnh đột ngột, lá cây lật mặt trắng, mặt hồ gợn sóng xám, tiếng sấm vọng từ xa. Khi thấy những dấu hiệu đó, nên thu đồ hiên và vào nhà ngay.
Có nên ra giữ đồ trên hiên khi gió đang giật mạnh không?
Không nên. Đồ trên hiên có thể bay đập vào người, mái hiên và cành cây cũng có thể rơi. Ưu tiên người trước, chấp nhận mất đồ. Thu đồ trước khi gió tới là cách tốt nhất, không phải lúc gió đang mạnh.
Đỗ xe dưới gốc cây trong khuôn viên nhà nghỉ có sao không?
Trong ngày nắng thì không sao, nhưng khi có giông và gió giật, cành gãy hoặc cây đổ có thể đè lên xe. Nên dời xe ra chỗ trống hoặc chỗ chủ nhà chỉ trước khi gió tới, nhất là sau nhiều ngày mưa làm đất mềm.
Mái tôn kêu to trong lúc gió có nguy hiểm không?
Tiếng mái tôn rung là bình thường khi gió mạnh, nhưng nếu nghe tiếng đập liên tục ở một chỗ hoặc thấy nước tràn từ mép mái thì có thể tấm tôn đã lỏng. Đừng trèo lên kiểm tra, tránh khu vực bên dưới và báo chủ nhà khi gió ngớt.
Cửa kính bị rạn sau cơn gió thì làm gì?
Không chạm vào và không kéo cửa đó nữa. Dán băng dính chéo nếu có để hạn chế mảnh rơi, giữ trẻ và mọi người tránh xa, chụp ảnh và báo chủ nhà để họ thay. Kính rạn có thể vỡ bất ngờ sau đó.
Căn nhà nghỉ nào đỡ gió hơn trong mùa mưa?
Thường là căn khuất sau sườn đồi, có hiên mái che rộng, không có cây lớn sát mái và ít kính lớn đón hướng gió. Căn sát mặt hồ hay trên đỉnh đồi đẹp hơn nhưng đón gió trực tiếp. Hỏi chủ nhà về vị trí từng căn khi chọn.