Mùi hăng hắc trong căn nhà nghỉ mới dựng, nhất là nhà container, nhà khung thép ốp gỗ ép, đến từ sơn, keo dán, vecni, tấm gỗ công nghiệp và lớp xốp cách nhiệt còn đang bay hơi những chất dễ bay hơi bên trong. Mùi thường nặng nhất trong vài tuần đầu sau khi làm xong, nặng hơn khi nhà đóng kín và khi trời nắng làm vỏ nóng lên, rồi nhạt dần theo thời gian. Với đa số người, mở thoáng nhà là đủ; nhưng người có hen suyễn, dị ứng, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ nên hỏi chủ nhà căn hoàn thiện khi nào và chọn căn đã ở được một thời gian.
Quanh hồ Tà Đùng, xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng, nhiều căn nhà nghỉ kiểu container và khung thép được dựng trong vài năm gần đây, có căn vừa làm xong đã đón khách. Bài này nói về chuyện mùi trong những căn mới đó từ phía người ở: mùi đến từ đâu, vì sao kiểu nhà này dễ có mùi hơn, ai nên để ý, và cách ở cho dễ chịu. Bài không bàn về chọn vật liệu hay thi công, đó là việc của người làm nhà.
Mùi đến từ đâu
Phần lớn mùi của nhà mới là hơi của những chất dễ bay hơi có trong vật liệu hoàn thiện. Sơn, đặc biệt sơn dầu và sơn chống rỉ trên thép, cần thời gian để dung môi bay hết. Keo dán sàn, keo dán tấm ốp, keo silicon trám kính cũng có mùi riêng, ngai ngái hay chua nhẹ. Vecni, dầu lau gỗ trên sàn và đồ gỗ để lại mùi thơm hắc.
Tấm gỗ công nghiệp như gỗ ép, ván dăm, ván sợi được làm bằng cách ép vụn gỗ với keo. Một số loại keo trong ván có thể tiếp tục thoát hơi trong một thời gian sau khi lắp. Lớp xốp cách nhiệt phun hay tấm xốp dán dưới mái cũng có mùi riêng lúc mới làm. Nệm, rèm, thảm mới mua cũng góp phần.
Cộng tất cả trong một căn nhà nhỏ, kín, mùi dễ dồn lại. Khách bước vào sau khi nhà đóng kín cả ngày thường cảm thấy mùi rõ nhất trong vài phút đầu, sau đó mũi quen dần. Mũi quen không có nghĩa là mùi đã hết; đó là lý do nên mở thoáng ngay khi vào, đừng đợi thấy khó chịu.
Vì sao container và khung thép dễ có mùi hơn
Nhà container và nhà khung thép có ba đặc điểm làm mùi đọng lâu hơn nhà gỗ thông thoáng hay nhà gạch. Thứ nhất, vỏ thép kín, không thở; không khí trong nhà chỉ đổi qua cửa đi, cửa sổ và khe hở, mà những căn làm tốt để cách nhiệt lại càng ít khe hở. Thứ hai, diện tích nhỏ, trần thấp, nên cùng một lượng hơi thoát ra thì nồng độ trong không khí cao hơn một căn rộng.
Thứ ba, vỏ kim loại và vách kính nóng lên nhanh dưới nắng. Vật liệu càng nóng thì chất dễ bay hơi thoát ra càng nhiều. Một căn container mới đóng kín cả buổi trưa nắng, khách mở cửa vào lúc chiều sẽ gặp mùi đậm nhất trong ngày. Đến đêm, nhà nguội đi, mùi thoát ra chậm lại, nhưng vì cửa đóng kín để giữ ấm, phần đã có trong không khí lại không đi đâu được.
Nhà gỗ tự nhiên cũng có mùi, nhưng thường là mùi gỗ thơm dễ chịu, và nhà gỗ ít khi kín bằng nhà thép. Nhà gạch trát vữa, sơn nước gốc nước thì mùi nhẹ và nhanh hết hơn. Không phải căn container nào cũng có mùi; căn đã ở nhiều tháng, hay căn được làm bằng vật liệu ít mùi, có thể không còn mùi gì.
Ai nên để ý nhiều hơn
Với đa số người lớn khoẻ mạnh, mùi nhà mới chỉ gây khó chịu một chút, mở thoáng là đỡ. Nhưng có những người nên cẩn thận hơn và nên hỏi kỹ trước khi đặt căn mới dựng:
- Người có hen suyễn, viêm mũi dị ứng, viêm xoang: mùi hắc có thể làm khó thở, hắt hơi, nghẹt mũi.
- Phụ nữ đang mang thai: thường nhạy cảm với mùi hơn, dễ buồn nôn, và nhiều người muốn tránh hít hơi sơn, keo lâu.
- Trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh: thở nhanh hơn, ở gần sàn hơn, nằm ngủ nhiều giờ trong phòng.
- Người lớn tuổi có bệnh tim phổi.
- Người hay đau đầu, chóng mặt khi ngửi mùi sơn, xăng dầu.
Trang này không đưa lời khuyên y khoa. Ai có bệnh nền hay đang mang thai thì nên hỏi bác sĩ của mình nếu lo lắng, và cách đơn giản nhất là chọn căn đã hoàn thiện được một thời gian, đã có khách ở, mùi đã nhạt.
Ở cho dễ chịu trong căn còn mùi
Mở thoáng ngay khi đến. Mở hết cửa đi, cửa sổ đối diện nhau để gió lùa xuyên nhà trong mười lăm, hai mươi phút trước khi cất đồ, nằm nghỉ.
Mở thoáng vào lúc nắng nhất. Buổi trưa, khi vỏ nhà nóng và mùi thoát ra nhiều, là lúc cần mở cửa nhất. Nếu đi chơi cả buổi, nhờ chủ nhà hoặc mở hé một ô cửa có chốt an toàn.
Hé một ô cửa ban đêm. Một ô cửa sổ phía khuất gió hé nhỏ giúp không khí đổi mới mà không làm nhà lạnh nhiều. Thêm một lớp chăn còn hơn ngủ cả đêm trong không khí bí.
Bật quạt hút nếu có. Quạt hút phòng tắm chạy một lúc giúp kéo không khí trong nhà ra ngoài.
Đừng che mùi bằng mùi. Xịt thơm, nến thơm, tinh dầu không làm mùi sơn keo biến mất mà chỉ thêm một lớp hơi vào không khí. Nến còn là lửa trong nhà nhỏ.
Trẻ nhỏ ngủ ở phòng thoáng nhất. Nếu căn có hai phòng, chọn phòng có cửa sổ mở được, xa chỗ đồ gỗ mới nhất cho trẻ ngủ.
Khi nào mùi không còn là chuyện nhà mới
Mùi sơn keo của nhà mới có đặc điểm riêng: hắc, hăng, nặng hơn khi trời nóng, nhạt đi khi mở thoáng. Có những mùi khác không thuộc nhóm này và cần báo chủ nhà ngay.
Mùi gas, mùi trứng thối thoang thoảng gần bếp: có thể là rò bình gas, khoá van, mở cửa, không bật tắt công tắc điện, ra ngoài và báo chủ nhà. Mùi khét nhựa, khét dây điện gần ổ cắm, đèn, bình nóng lạnh: ngắt điện và báo ngay. Mùi mốc, mùi ẩm như quần áo phơi không khô: là chuyện ẩm của căn nhà, có bài riêng về đọc dấu hiệu ẩm mốc trong chuyên mục nhiệt, ẩm và tiếng động.
Nếu sau khi mở thoáng mà ai trong nhà vẫn đau đầu, buồn nôn, chóng mặt kéo dài, thì nên ra ngoài chỗ thoáng, báo chủ nhà và cân nhắc đổi căn. Với căn có sưởi bằng than hay đốt lửa trong nhà, đau đầu buồn nôn có thể là dấu hiệu khí độc, không phải mùi sơn; chuyện này có bài riêng trong chuyên mục an toàn của trang, cần xử lý ngay.
Hỏi gì trước khi đặt một căn mới dựng
Một câu hỏi đơn giản giúp anh chị tránh được hầu hết chuyện mùi: "Căn này làm xong từ khi nào, đã có khách ở chưa?" Chủ nhà thật thà sẽ nói thẳng, và nhiều người còn chủ động báo căn mới làm, còn mùi gỗ, mùi sơn, để khách nhạy mùi chọn căn khác.
Có thể hỏi thêm: nhà có cửa sổ mở được ở hai phía không, có quạt hút không, chủ nhà có mở thoáng nhà trước khi khách đến không. Với nhóm có người hen suyễn, trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai, nói rõ để chủ nhà xếp căn cũ hơn hay căn thoáng hơn.
Căn mới cũng có những điểm hay: mọi thứ sạch, chắc, chưa xuống cấp. Không có lý do gì để tránh hết nhà mới; chỉ cần biết trước, chọn đúng người ở, và mở thoáng đúng lúc. Ở chiều ngược lại, căn đã ở lâu thì nên để ý chuyện ẩm, mối mọt, gioăng cửa, những thứ mà bài này không bàn tới.
Thiết bị mới cũng có mùi riêng
Không chỉ sơn và keo, căn nhà mới còn có thiết bị mới, và lần đầu chạy chúng thường toả mùi. Máy lạnh mới hay máy lạnh lâu không dùng, khi bật lên có thể có mùi nhựa, mùi bụi trong vài phút đầu. Máy sưởi điện, quạt sưởi mới bật lần đầu thường có mùi hơi khét nhẹ do lớp bụi và lớp dầu bảo quản trên dây nhiệt cháy hết; mùi này thường tan sau một lúc chạy.
Bình nóng lạnh mới, ống nước mới cũng có thể cho nước có mùi nhựa nhẹ trong những ngày đầu. Xả nước một lúc trước khi tắm giúp mùi bớt đi. Bếp từ, nồi cơm, ấm đun mới bóc hộp cũng có mùi khi dùng lần đầu.
Điều cần phân biệt là mùi khét nhẹ, tan dần của thiết bị mới với mùi khét nặng, tăng dần, kèm khói hay tiếng lách tách của thiết bị hỏng. Mùi của thiết bị mới thường đến ngay lúc vừa bật và nhạt đi sau vài phút; mùi của thiết bị hỏng thì càng chạy càng nặng. Gặp loại thứ hai, tắt thiết bị, rút điện hay ngắt cầu dao, mở cửa và báo chủ nhà.
Với máy sưởi, nếu bật lần đầu thấy mùi khét nhẹ, nên để máy chạy khi mọi người còn thức, mở cửa sổ một lúc cho mùi đi, rồi mới dùng qua đêm. Đừng để máy sưởi mới chạy lần đầu khi cả nhà đã ngủ.
Mùi bám vào chăn gối, quần áo và đồ ăn
Trong căn nhà mới còn mùi, những thứ bằng vải dễ ngấm mùi nhất: chăn, gối, rèm, khăn và quần áo của khách. Chăn gối mới đặt mua cho căn nhà mới cũng có mùi riêng của vải mới, của túi nhựa đóng gói. Nếu thấy chăn có mùi lạ, hỏi chủ nhà xin bộ khác hoặc phơi ra hiên một lúc vào buổi sáng có nắng.
Quần áo của mình nên để trong vali đóng kín hay túi vải có khoá, không treo rải rác trong căn nhỏ nhiều ngày. Đồ ăn mang theo, nhất là bánh trái, đồ khô, để trong hộp kín hay túi kín, cất ở chỗ thoáng, không để trong tủ gỗ ép mới đóng kín cả ngày.
Khi về, nếu thấy quần áo vẫn còn mùi hắc của căn nhà, giặt và phơi thoáng là hết. Đây chỉ là chuyện nhỏ, nhưng biết trước thì đỡ ngạc nhiên, và cũng là lý do những người nhạy mùi nên hỏi kỹ căn đã hoàn thiện bao lâu trước khi đặt.
Với trẻ nhỏ hay ngậm đồ chơi, gặm mép chăn, nên mang theo chăn nhỏ và gối quen dùng ở nhà. Vừa không lo mùi vải mới, vừa giúp trẻ dễ ngủ hơn ở chỗ lạ. Đồ chơi của trẻ cũng nên để trong túi riêng, không thả trên sàn gỗ mới đánh vecni trong những ngày đầu căn nhà còn mùi.
Câu hỏi thường gặp
Mùi sơn trong nhà nghỉ mới bao lâu thì hết?
Không có con số chung. Mùi thường nặng nhất trong vài tuần đầu sau khi làm xong rồi nhạt dần, tuỳ loại sơn, keo, gỗ ép và mức thông gió của căn nhà. Hỏi chủ nhà căn hoàn thiện khi nào là cách nhanh nhất để biết.
Vì sao nhà container mới mùi nặng hơn vào buổi chiều?
Vỏ thép và vách kính nóng lên dưới nắng, vật liệu càng nóng thì sơn, keo, gỗ ép thoát hơi càng nhiều. Nếu nhà đóng kín cả buổi trưa thì mùi dồn lại, chiều mở cửa vào sẽ thấy rõ nhất. Mở thoáng ngay khi vào.
Phụ nữ mang thai có nên ở căn nhà nghỉ mới dựng không?
Nên chọn căn đã hoàn thiện một thời gian, đã có khách ở và không còn mùi sơn keo rõ. Nói trước với chủ nhà để được xếp căn thoáng. Nếu có lo lắng về sức khoẻ, hỏi bác sĩ của mình trước chuyến đi.
Dùng nến thơm, xịt phòng có làm hết mùi sơn không?
Không. Chúng chỉ che mùi bằng một mùi khác và thêm hơi vào không khí trong nhà nhỏ. Nến còn là lửa, cần cẩn thận trong nhà ốp gỗ. Mở thoáng, cho gió lùa xuyên nhà mới là cách làm mùi nhạt đi.
Mùi nào trong nhà nghỉ thì cần báo chủ nhà ngay?
Mùi gas hay mùi trứng thối gần bếp, mùi khét nhựa hay dây điện gần ổ cắm, đèn, bình nóng lạnh. Gặp mùi gas thì khoá van, mở cửa, không bật tắt điện; mùi khét thì ngắt điện, rồi báo chủ nhà ngay.