Sáng sớm, mặt kính phía trong nhà vách kính ở Tà Đùng hay mờ đi và đọng giọt nước vì hơi ẩm trong không khí trong nhà gặp mặt kính đã bị đêm lạnh làm nguội, rồi ngưng lại thành nước, giống như ly nước đá đọng giọt bên ngoài. Hiện tượng này bình thường ở nhà kính trên cao nguyên, nhất là khi nhiều người ngủ trong một căn kín, có tắm nước nóng, nấu ăn hay phơi đồ trong nhà. Mở thoáng khi thức dậy, lau khô chân kính và giảm nguồn hơi ẩm là đủ; chỉ khi nước đọng giữa hai lớp kính hay chảy thành vũng mới cần báo chủ nhà.
Bài này nói riêng về mặt kính trong căn nhà nghỉ vách kính, nhà khung thép có mặt kính lớn và container có cửa kính quanh hồ Tà Đùng, xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng. Mục đích là để anh chị không lo lắng vô cớ khi thấy kính mờ buổi sáng, và biết khi nào đó là chuyện thật sự của căn nhà.
Hơi nước trên kính đến từ đâu
Không khí luôn chứa một lượng hơi nước vô hình. Không khí ấm chứa được nhiều hơi nước hơn không khí lạnh. Khi không khí ấm trong nhà chạm vào một bề mặt lạnh, lớp không khí sát bề mặt đó nguội đi, không còn giữ được hết hơi nước, và phần thừa đọng lại thành những giọt nhỏ li ti. Đó là sự ngưng tụ, cùng một hiện tượng với sương đêm trên lá cỏ.
Trong nhà vách kính, mặt kính là bề mặt lạnh nhất vào ban đêm vì nó mất nhiệt ra trời đêm cao nguyên nhanh nhất. Không khí trong nhà vẫn tương đối ấm vì có người, có chăn, có hơi ấm còn sót. Gặp nhau ở mặt kính, hơi nước ngưng lại, kính mờ đi, và nếu nhiều thì giọt to dần, chảy thành dòng xuống chân kính.
Nguồn hơi nước trong nhà nhiều hơn ta nghĩ: hơi thở của mỗi người suốt đêm, một lần tắm nước nóng, một nồi canh đun sôi, khăn ướt phơi trên ghế, áo mưa treo trong nhà. Căn nhà nhỏ đóng kín cả đêm với bốn người ngủ đã đủ làm kính mờ vào sáng hôm sau.
Khi nào là bình thường
Kính mờ đều vào sáng sớm, nhiều nhất ở phần dưới và ở mép kính, rồi tự khô dần khi nắng lên và trong nhà ấm lại, là chuyện hoàn toàn bình thường của nhà kính vùng cao. Nó cho biết đêm qua ngoài trời lạnh và trong nhà ấm, tức căn nhà đã giữ ấm cho anh chị khá tốt.
Mùa mưa, khi độ ẩm không khí cao cả ngày lẫn đêm, kính mờ có thể nhiều hơn và lâu khô hơn. Những đêm mùa khô lạnh sâu, trời quang, cũng có thể làm kính đọng nhiều nước dù không khí khô, vì kính rất lạnh. Cả hai đều bình thường.
Kính một lớp đọng nước nhiều hơn kính hai lớp, vì mặt trong của kính hai lớp ấm hơn nhờ lớp khí ở giữa ngăn lạnh. Nếu căn nhà dùng kính hai lớp mà vẫn mờ nhiều ở mặt trong, thường là do trong nhà quá nhiều hơi ẩm, không phải do kính.
Khi nào nên báo chủ nhà
Có vài dấu hiệu cho thấy chuyện hơi nước không còn chỉ là hiện tượng tự nhiên buổi sáng. Thứ nhất là hơi nước đọng giữa hai lớp kính, tức bên trong tấm kính hai lớp, lau mặt trong lẫn mặt ngoài đều không hết. Đó là dấu hiệu lớp kín của tấm kính đã hỏng, cần chủ nhà biết để thay.
Thứ hai là nước đọng nhiều đến mức chảy thành vũng dưới chân kính mỗi sáng, thấm vào sàn gỗ, làm khung cửa có vệt ố, mốc đen ở góc kính hay ở gioăng cao su. Mốc đen là dấu hiệu chuyện ẩm kéo dài nhiều ngày, không phải chỉ một đêm của anh chị.
Thứ ba là nước đọng kèm theo nước rỉ vào từ bên ngoài khi mưa, chỗ nối giữa kính và khung, chỗ kính gặp mái. Phân biệt bằng cách lau khô hết rồi xem: nếu nước lại xuất hiện trong lúc mưa ở một điểm cố định thì đó là rò, không phải ngưng tụ. Báo chủ nhà kèm một tấm ảnh là dễ xử lý nhất.
Giảm hơi nước trên kính trong mấy ngày ở
Mở thoáng khi thức dậy. Mở cửa vài phút cho không khí ẩm trong nhà ra ngoài, rồi đóng lại nếu còn lạnh. Kính sẽ khô nhanh hơn nhiều.
Không phơi đồ ướt trong nhà. Áo mưa, khăn tắm, quần áo ướt phơi ngoài hiên có mái che. Một chiếc khăn ướt trong căn nhà nhỏ đủ làm kính mờ thêm.
Mở cửa hoặc quạt hút khi tắm và nấu. Hơi nước nóng từ phòng tắm và bếp là nguồn lớn nhất. Đóng cửa phòng tắm khi tắm, mở quạt hút nếu có, mở cửa sổ khi nấu.
Kéo rèm hở chân kính một chút. Rèm kéo kín sát kính giữ ấm cho phòng nhưng làm khoảng sát kính rất lạnh và tù. Nếu kính đọng quá nhiều, để rèm cách kính một chút hoặc hở chân để không khí lưu thông.
Lau chân kính buổi sáng. Một chiếc khăn khô lau dải nước đọng ở chân kính và gờ cửa giúp nước không thấm vào sàn gỗ và khung.
Hơi nước trên kính và giấc ngủ, sức khoẻ
Kính mờ buổi sáng tự nó không hại gì. Nhưng nó nói lên điều về không khí trong nhà: nhiều hơi ẩm và không được thay đổi suốt đêm. Một căn nhà nhỏ đóng kín, nhiều người, ít thông gió có thể làm không khí bí, sáng ra hơi nặng đầu. Hé một ô cửa nhỏ ở phía khuất gió, hoặc để cửa phòng tắm có quạt hút mở, giúp không khí đổi mới mà không làm nhà lạnh nhiều.
Chăn gối sát kính có thể hơi ẩm vào sáng hôm sau, nhất là mùa mưa. Kê giường xa kính, gấp chăn sau khi dậy để không thấm nước từ không khí, và phơi chăn ra nắng một lúc nếu chủ nhà cho phép.
Với người có bệnh hô hấp, dị ứng với mốc, nên để ý những góc kính, khung cửa có mốc đen và báo chủ nhà. Một căn nhà nghỉ được chăm tốt sẽ lau khô và xử lý những chỗ này định kỳ.
Nhà container và khung thép cũng đọng nước, nhưng ở chỗ khác
Không chỉ kính mới đọng nước. Trong nhà container hay nhà khung thép, những chỗ lạnh nhất về đêm có thể là khung cửa kim loại, góc nhà nơi thanh thép chạy xuyên qua, hay mặt dưới mái nếu lớp cách nhiệt có chỗ hở. Hơi nước có thể đọng ở đó thành giọt, có khi nhỏ xuống sàn hay giường, khách lại tưởng là mái dột.
Phân biệt đơn giản: nước ngưng tụ xuất hiện vào sáng sớm, cả khi đêm không mưa, ở những điểm lạnh, và khô đi khi nắng lên. Nước dột xuất hiện khi mưa, ở chỗ cố định, kéo dài cả ngày mưa. Cả hai đều nên báo chủ nhà nếu nhỏ xuống chỗ ngủ, nhưng cách sửa khác nhau.
Muốn biết thêm về ẩm mốc trong căn nhà nói chung và cách đọc dấu hiệu khi nhận nhà, chuyên mục nhiệt, ẩm và tiếng động trên trang có bài riêng. Ở đây chỉ dừng ở chuyện riêng của kính và vỏ kim loại.
Buổi sáng đầu tiên thấy kính mờ: làm theo thứ tự này
Lần đầu thấy cả vách kính mờ trắng, nước chảy thành dòng, nhiều khách lo căn nhà có vấn đề. Phần lớn là không. Làm lần lượt mấy bước sau là kính trong lại và anh chị cũng biết được căn nhà có gì cần báo hay không:
- Nhìn trước khi lau: kính mờ đều, giọt nhỏ phủ cả mặt trong, nhiều ở phần dưới là ngưng tụ bình thường. Chụp một tấm ảnh nếu muốn so với hôm sau.
- Sờ thử mặt kính phía trong: lạnh, ướt, lau thấy trong ngay là ngưng tụ ở mặt trong. Lau rồi mà vẫn mờ thì mờ ở mặt ngoài hoặc giữa hai lớp kính.
- Mở một cửa ra hiên hoặc cửa sổ trong vài phút để không khí ẩm trong nhà đi ra.
- Kéo rèm phía có nắng sớm lên cho nắng chiếu vào kính; kính ấm lên thì tự khô.
- Lau dải nước đọng ở chân kính, gờ cửa bằng khăn khô, để nước không thấm vào sàn gỗ.
- Để ý những điểm vẫn ướt khi các chỗ khác đã khô, hay có vệt ố, mốc đen: đó là chỗ nên kể với chủ nhà.
Từ sáng hôm sau, anh chị sẽ quen với nhịp này và chỉ cần mở cửa, kéo rèm là đủ. Kính mờ buổi sáng thường còn là một khung cảnh đẹp, mờ ảo như sương; nhiều khách còn chờ nó tan dần theo nắng như một phần của buổi sáng ở nhà kính.
Giữ gìn căn nhà khi kính đọng nước
Nước đọng trên kính tự nó không làm hỏng gì, nhưng nước chảy xuống và nằm lâu ở những chỗ sai thì có thể. Khách ở vài ngày không cần làm gì nhiều, chỉ cần để ý mấy chỗ để căn nhà vẫn tốt cho người ở sau và để không phải nghe chủ nhà nhắc.
Chỗ thứ nhất là gờ cửa và sàn gỗ ở chân kính. Gỗ ngấm nước nhiều ngày sẽ đổi màu, phồng mép. Một chiếc khăn khô đặt sẵn ở chân kính vào ban đêm, sáng ra vắt và phơi, là đủ giữ sàn khô.
Chỗ thứ hai là rèm. Rèm kéo kín sát kính suốt đêm có thể bị ướt mép dưới vì chạm vào kính đọng nước. Rèm ướt lâu sẽ có mùi và lên mốc. Sáng ra kéo rèm sang một bên cho khô, đừng gom chặt rèm ướt vào một góc.
Chỗ thứ ba là đồ đạc. Vali, giày, túi đồ đặt sát chân kính có thể ẩm và có mùi. Để đồ cách kính một chút, đặt trên kệ, trên ghế thay vì dưới sàn sát vách.
Đừng vẽ, viết lên kính mờ bằng tay, nhất là trẻ nhỏ thích làm thế. Dấu tay để lại vệt mỡ, khi kính khô vẫn thấy, và lần sau đọng nước lại hiện rõ hơn. Muốn chơi với kính mờ thì lau ngay sau đó bằng khăn sạch. Những điều nhỏ này giúp căn nhà kính giữ được vẻ trong, sạch mà khách nào cũng mong khi đến.
Nếu căn có sẵn cây gạt kính hay khăn lau riêng cho kính, dùng chúng thay cho khăn tắm. Khăn tắm lau kính để lại xơ vải và mang theo nước bẩn từ gờ cửa lên chăn gối. Hỏi chủ nhà để khăn lau kính ở đâu ngay khi nhận nhà, sáng ra đỡ phải tìm, và nhớ phơi khăn đó ngoài hiên cho khô trước khi đi chơi.
Câu hỏi thường gặp
Sáng nào kính trong nhà cũng mờ có phải nhà bị hỏng không?
Không. Hơi ẩm trong nhà gặp mặt kính bị đêm lạnh làm nguội thì ngưng lại thành giọt, giống ly nước đá đọng nước. Ở nhà kính vùng cao điều này rất bình thường. Mở thoáng khi thức dậy là kính khô nhanh.
Hơi nước đọng giữa hai lớp kính là sao?
Đó là dấu hiệu lớp kín của tấm kính hai lớp đã hỏng, hơi ẩm lọt vào khoảng giữa. Lau trong lẫn ngoài đều không hết. Không nguy hiểm khi ở, nhưng nên báo chủ nhà để họ thay tấm kính.
Làm sao phân biệt nước ngưng tụ với nước dột?
Nước ngưng tụ xuất hiện sáng sớm cả khi đêm không mưa, ở chỗ lạnh như kính và khung kim loại, rồi khô khi nắng lên. Nước dột xuất hiện lúc mưa, ở một điểm cố định. Lau khô rồi theo dõi là biết.
Có cách nào giảm kính mờ trong nhà kính không?
Không phơi đồ ướt trong nhà, mở quạt hút hoặc cửa khi tắm và nấu, hé một ô cửa nhỏ ban đêm nếu không quá lạnh, mở thoáng khi thức dậy, và lau chân kính để nước không thấm xuống sàn.
Kính hai lớp có hết đọng nước không?
Giảm nhiều nhưng không chắc hết. Mặt trong kính hai lớp ấm hơn nên ít đọng hơn. Nếu trong nhà quá nhiều hơi ẩm, như nhiều người ngủ, phơi đồ ướt, tắm nước nóng đóng kín cửa, kính hai lớp vẫn có thể mờ.